«سفر زایمان» بار دیگر به یکی از جنجالیترین پروندههای مهاجرتی آمریکا تبدیل شده است؛ دونالد ترامپ پس از شکست تلاش قبلی خود در دادگاه عالی، حالا با فرمانهای اجرایی جدید به دنبال محدود کردن مسیرهایی است که به گفته دولت او برای گرفتن تابعیت آمریکایی از طریق تولد استفاده میشوند.
چرا «سفر زایمان» دوباره خبرساز شد؟
دولت ترامپ در تازهترین اقدام خود، دو فرمان اجرایی جدید صادر کرده که بخشی از آنها مستقیماً سفر زایمان را هدف قرار میدهد؛ یعنی سفر زنان باردار به آمریکا با هدف تولد فرزند و برخورداری او از تابعیت آمریکایی.
این اقدام تنها چند هفته پس از آن انجام شده که دیوان عالی آمریکا در حکمی ۶ بر ۳، تفسیر دیرینه از متمم چهاردهم قانون اساسی را تأیید کرد؛ بر اساس این تفسیر، تقریباً همه کودکانی که در خاک آمریکا متولد میشوند، صرفنظر از وضعیت مهاجرتی والدین، شهروند آمریکا محسوب میشوند.
اما ترامپ عقبنشینی نکرد و این بار تلاش کرده است دامنه اقدام خود را محدودتر و هدفمندتر کند.
ترامپ دقیقاً چه چیزی را هدف گرفته است؟
یکی از فرمانهای جدید، افرادی را هدف قرار میدهد که دولت آمریکا معتقد است از ویزای توریستی با هدف فریبکارانه برای تولد فرزند در آمریکا استفاده میکنند.
فرمان دیگری نیز استثناهایی را درباره برخی گروههای خاص، از جمله افراد مرتبط با سازمانهای تروریستی تعیینشده یا برخی اتباع خارجی، مطرح میکند.
دولت آمریکا استدلال میکند که هدف این اقدامات، جلوگیری از سوءاستفاده از قوانین مهاجرتی و جلوگیری از تبدیل تابعیت تولد به ابزاری برای دور زدن قوانین مهاجرت است.
آیا «سفر زایمان» واقعاً گسترده است؟
اینجا ماجرا پیچیدهتر میشود.
دولت آمریکا آمار دقیقی از تعداد تولدهایی که با هدف سفر زایمان انجام میشوند منتشر نکرده است. برخی برآوردهای غیردولتی رقم بیش از ۲۰ هزار تولد در سال را مطرح کردهاند، اما این رقم محل بحث است و میزان واقعی این پدیده بهطور دقیق مشخص نیست.
در واقع، یکی از پرسشهای اصلی منتقدان این است که آیا پدیدهای با این حجم، میتواند مبنای تغییر گسترده در سیاست تابعیت آمریکا قرار گیرد یا خیر.
چرا پرونده به یک جنگ حقوقی تبدیل شده است؟
مشکل اصلی ترامپ این است که مسئله فقط یک فرمان اجرایی نیست.
متمم چهاردهم قانون اساسی آمریکا و قوانین فدرال، اصل تابعیت برای افراد متولدشده در خاک آمریکا و مشمول صلاحیت قضایی این کشور را به رسمیت میشناسند. قانون مهاجرت و تابعیت نیز همین اصل را در قانون فدرال منعکس کرده است.
به همین دلیل، کارشناسان حقوقی انتظار دارند فرمانهای جدید نیز با چالشهای قضایی روبهرو شوند.
رویترز گزارش داده است که بسیاری از کارشناسان حقوقی معتقدند مسیر ترامپ برای محدود کردن تابعیت از طریق فرمان اجرایی همچنان با موانع جدی قانون اساسی مواجه است.
آیا ترامپ میتواند این بار موفق شود؟
این پرسش هنوز پاسخ قطعی ندارد.
تفاوت مهم اقدام جدید با فرمان قبلی این است که دولت ترامپ تلاش کرده دامنه آن را محدودتر کند و روی موارد مشخصی مانند تقلب احتمالی در ویزا یا برخی استثناهای خاص تمرکز کند.
اما این محدود کردن بهمعنای پایان اختلاف حقوقی نیست. مخالفان میگویند رئیسجمهور نمیتواند صرفاً با فرمان اجرایی، معنای یک حق مندرج در قانون اساسی را تغییر دهد.
بنابراین، احتمال دارد پرونده جدید نیز خیلی زود راه خود را به دادگاهها باز کند.
پایان «سفر زایمان» یا آغاز جنگی بزرگتر؟
آنچه امروز به نام سفر زایمان مطرح شده، در واقع بخشی از نبرد بزرگتر دولت ترامپ بر سر تعریف تابعیت آمریکایی است.
ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود بارها وعده داده بود که قوانین مهاجرتی آمریکا را سختگیرانهتر کند و اکنون، حتی پس از شکست نخستین تلاشش در دیوان عالی، مسیر دیگری را برای محدود کردن تابعیت از طریق تولد دنبال میکند.
به همین دلیل، این پرونده احتمالاً تنها درباره زنانی که برای زایمان به آمریکا سفر میکنند نخواهد بود؛ بلکه میتواند به بحثی بسیار بزرگتر درباره معنای تابعیت، اختیارات رئیسجمهور و حدود قدرت دولت در برابر قانون اساسی تبدیل شود.
آنچه باید بدانید
«سفر زایمان» حالا به یکی از تازهترین میدانهای تقابل ترامپ با نظام حقوقی آمریکا تبدیل شده است. رئیسجمهور آمریکا پس از شکست تلاش قبلی، دوباره به سراغ این پرونده رفته؛ اما اینکه فرمانهای جدید او تا چه حد دوام بیاورند، احتمالاً در نهایت در دادگاهها مشخص خواهد شد.
