در یکی از دورافتادهترین نقاط زمین، جریانی قرمز از میان یخهای سفید قطب جنوب بیرون میآید؛ صحنهای که در نگاه اول بیشتر شبیه یک فیلم ترسناک است تا یک پدیده طبیعی. اما پشت این رنگ عجیب چیست؟
شلالات خون در قطب جنوب کجاست؟
این پدیده که با نام Blood Falls یا «شلالات خون» شناخته میشود، در منطقه تیلور گلیشر در شرق قطب جنوب قرار دارد.
آب قرمز از شکافهای یخچال خارج میشود و روی سطح سفید یخ جریان پیدا میکند. تضاد شدید میان رنگ قرمز و محیط کاملاً سفید اطراف، دلیل اصلی شهرت جهانی آن است.
اما برخلاف چیزی که ممکن است از تصاویر تصور شود، این جریان خون نیست.
رنگ قرمز نتیجه ترکیبی از آب شور، مواد معدنی و آهن است که از محیط زیر یخچال به سطح میرسد.
چرا یخها قرمز شدند؟
سالها دانشمندان درباره منشأ این رنگ غیرمعمول تحقیق کردند.
آب موجود در زیر یخچال حاوی مقدار زیادی نمک و آهن است. وقتی این آب از داخل یخچال خارج میشود و با اکسیژن هوا تماس پیدا میکند، آهن موجود در آن اکسید میشود.
تقریباً همان اتفاقی که هنگام زنگزدگی آهن رخ میدهد.
نتیجه، ایجاد رنگ قرمز مایل به قهوهای است که روی سطح یخ دیده میشود.
به همین دلیل، آنچه در تصاویر مانند خون به نظر میرسد، در واقع نتیجه یک فرایند شیمیایی طبیعی است.
آیا «شلالات خون» همیشه همین رنگ را داشته است؟
نه دقیقاً.
تصاویر مختلف این پدیده میتوانند تفاوتهایی در شدت رنگ نشان دهند؛ از نارنجی و قهوهای تا قرمز تیره.
با این حال، شدت رنگ و ظاهر آن به شرایط آب، میزان آهن و نحوه تماس آن با محیط بستگی دارد.
همین تغییرات باعث شده برخی تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی بسیار اغراقآمیز به نظر برسند.
در واقع، بعضی تصاویر بسیار قرمز و دراماتیک که با عنوان «شلالات خون» منتشر میشوند، ممکن است ویرایش شده باشند یا اصلاً مربوط به این مکان نباشند؛ بنابراین نمیتوان هر تصویر وایرالشدهای را بهعنوان تصویر واقعی این پدیده پذیرفت.
راز مهمتر زیر یخ چیست؟
ماجرا فقط به رنگ آب محدود نمیشود.
دانشمندان دریافتهاند که در زیر یخچال تیلور، یک سامانه آب شور بسیار قدیمی وجود دارد که برای مدت بسیار طولانی از سطح زمین جدا بوده است.
این محیط اهمیت علمی زیادی دارد، زیرا میتواند اطلاعاتی درباره نحوه ادامه حیات میکروبی در شرایط بسیار سخت ارائه کند.
در چنین محیطی، نور خورشید وجود ندارد و دما نیز بسیار پایین است؛ با این حال، برخی میکروارگانیسمها توانستهاند خود را با این شرایط سازگار کنند.
به همین دلیل، مطالعه این منطقه تنها برای توضیح رنگ قرمز آب نیست؛ بلکه میتواند به دانشمندان درباره امکان وجود حیات در محیطهای بسیار سخت اطلاعات بدهد.
آیا «شلالات خون» به زندگی در سیارات دیگر ارتباط دارد؟
این بخش از ماجرا یکی از جذابترین دلایل توجه دانشمندان به این پدیده است.
شرایط زیر یخچالهای قطب جنوب از برخی جهات میتواند به محیطهای سرد و دورافتادهای که احتمال وجود آب در آنها مطرح شده، شباهت داشته باشد.
البته این به معنای وجود حیات در مریخ یا قمرهای یخی منظومه شمسی نیست.
اما اگر موجودات میکروسکوپی بتوانند در محیطی تاریک، سرد و کمانرژی زنده بمانند، این پرسش علمی مطرح میشود که آیا محیطهای مشابه در نقاط دیگر منظومه شمسی نیز میتوانند شرایطی برای حیات میکروبی فراهم کنند؟
همین موضوع باعث شده «شلالات خون» فراتر از یک جاذبه طبیعی، به یک آزمایشگاه طبیعی برای مطالعه حیات در شرایط افراطی تبدیل شود.
چرا این پدیده دوباره وایرال شده است؟
تصویر این جریان قرمز در میان یخهای قطب جنوب بهتنهایی برای جلب توجه کافی است.
اما شبکههای اجتماعی معمولاً بخشی از داستان را برجسته میکنند: «یخچالی که خونریزی میکند».
این عبارت بسیار جذابتر از توضیح علمی آن است و به همین دلیل تصاویر مربوط به Blood Falls بارها در شبکههای اجتماعی بازنشر شدهاند.
مشکل اینجاست که با انتشار تصاویر بدون توضیح، گاهی مرز میان واقعیت علمی و محتوای اغراقآمیز از بین میرود.
در حالی که واقعیت خودِ پدیده به اندازه کافی عجیب است و نیازی به داستانسازی ندارد.
شلالات خون؛ یک پدیده ترسناک یا علمی؟
از نظر ظاهری، شاید یکی از عجیبترین مناظر طبیعی روی زمین باشد.
اما پشت این منظره، ترکیبی از آب شور، آهن، واکنش شیمیایی و زندگی میکروبی قرار دارد.
این پدیده نشان میدهد طبیعت میتواند در محیطهایی که برای انسان غیرقابلتحمل به نظر میرسند، راهی برای ادامه حیات پیدا کند.
مطالعه بيشتر : راز خنککردن خانه بدون کولر چیست؟
و شاید عجیبترین بخش داستان همین باشد:
آنچه از دور شبیه خونریزی یک یخچال دیده میشود، در واقع پنجرهای به یکی از عجیبترین محیطهای زیستی زمین است.
اما اگر یخچالی در یکی از سردترین نقاط زمین بتواند چنین منظرهای ایجاد کند، چه رازهای دیگری هنوز زیر یخهای قطب جنوب پنهان مانده است؟
