در روزهای اخیر، علی لاریجانی پس از اعلام اینکه برنامه هستهای ایران “خط قرمزی است که نمیتوان از آن عبور کرد” به تیتر خبرها بازگشته است.
آغاز: چرا ایرانیها به برنامه هستهای چسبیدهاند؟
برای تهران، برنامه هستهای ایران دیگر فقط یک پروژه انرژی نیست. در طول سالهای گذشته، به نمادی از استقلال تبدیل شده است و نشان میدهد که این کشور علیرغم تحریمها و فشارها قادر به دستیابی به فناوریهای پیشرفته است. بسیاری از مقامات معتقدند که کنار گذاشتن این برنامه به معنای از دست دادن «پرستیژ دولتی» خواهد بود و به عنوان نشانهای از ضعف تلقی میشود، نه یک ژست آشتیجویانه.
اظهارات لاریجانی… چرا حالا؟
اظهارات لاریجانی در زمانی مطرح شد که لفاظیهای بینالمللی در مورد حمله احتمالی به تأسیسات هستهای ایران رو به افزایش است. او اعلام کرد که ایده نابودی برنامه هستهای ایران «احمقانه» و بیاثر است. او تلاش کرد همزمان دو پیام ارسال کند:
- پیام اول، با هدف بینالمللی: دستکاری در برنامه هستهای ایران گزینه آسانی نیست.
- پیام دوم، با هدف داخلی: این برنامه تحت کنترل است و هیچکس شرطی برای آن تعیین نخواهد کرد.
لحن تند بود، اما هر زمان که صحبت از رویارویی نظامی شدت میگیرد، نشاندهنده تنش پیرامون مسئله هستهای است.
چرا برنامه هستهای ايران خط قرمز است؟
دلایل را میتوان در سه نکته اصلی خلاصه کرد که هر ناظری از منطقه آن را درک میکند:
١. نمادی از قدرت داخلی
رهبری ایران معتقد است که عقبنشینی از برنامه هستهای ایران به عنوان یک عقبنشینی سیاسی تعبیر میشود. این موضوع، موضوع را در درون حاکمیت بسیار حساس میکند.
٢. سدی در برابر فشار
ایران از برنامه هستهای به عنوان یک ابزار چانهزنی استفاده میکند. حفظ برنامه هستهای ایران به آن فضای مانور در هرگونه بحثی در مورد تحریمها یا روابط با غرب میدهد.
٣. ترس از یک سابقه خطرناک
اگر ایران به هر کشوری اجازه دهد در برنامه هستهای خود دخالت کند، این امر میتواند سایر طرفها را تشویق کند تا بعداً در امور مختلف دیگر دخالت کنند. بنابراین، دفاع از برنامه هستهای ایران به دفاع از اصل حاکمیت تبدیل میشود.
مطالعه بيشتر : چگونه ایرانیها فقط با تلفن همراه هزاران دلار درآمد دارند؟
این برای چشمانداز منطقهای چه معنایی دارد؟
تنشهای پیرامون برنامه هستهای ایران به راحتی فروکش نخواهد کرد، زیرا هر طرف خود را در “طرف درست” میبیند. ایران معتقد است که در حال اعمال حق طبیعی خود است، در حالی که قدرتهای بینالمللی نگرانند که منطقه به یک مسابقه تسلیحاتی کشیده شود. به همین دلیل، هر گونه اظهارنظری مانند اظهارات لاریجانی، بحث را دوباره شعلهور میکند، زیرا منعکسکننده موضعی سختگیرانه است که میتواند دستیابی به توافق را حتی دشوارتر کند.
