اعتراضات صنفی در ایران در ماههای اخیر تنها به یک چگروه محدود نمانده و کارگران، کادر درمان، بازنشستگان و رانندگان هر کدام با مطالبات مشخصی به شرایط کاری و اقتصادی خود اعتراض کردهاند.
اعتراضات صنفی در ایران از کجا میآید؟
اعتراضهای صنفی معمولاً با یک مطالبه مشخص آغاز میشوند؛ پرداخت حقوقهای معوق، اصلاح دستمزد، وضعیت بیمه، امنیت شغلی یا تغییر شرایط کاری.
اما تکرار این مطالبات در گروههای مختلف باعث شده اعتراضات صنفی در ایران به موضوعی فراتر از اختلاف میان یک کارگر و کارفرما تبدیل شود.
در برخی موارد، تجمعها برای چند روز ادامه پیدا کرده و در موارد دیگر، اعتراضها پس از وعده رسیدگی یا پرداخت بخشی از مطالبات متوقف شدهاند.
با این حال، تکرار یک مطالبه در فاصلههای کوتاه نشان میدهد که بخشی از مشکلات، ساختاریتر از یک اختلاف موقت هستند.
کارگران بیشتر درباره چه چیزی اعتراض میکنند؟
حقوقهای عقبافتاده یکی از مهمترین محورهای اعتراضهای کارگری است.
برای کارگری که دستمزد خود را با تأخیر دریافت میکند، مشکل تنها دریافت نکردن یک مبلغ نیست. هزینه مسکن، خوراک، درمان و سایر هزینههای خانوار در طول ماه متوقف نمیشوند.
در کنار دستمزد، وضعیت قراردادها و بیمه نیز از دیگر موضوعاتی است که در اعتراضهای کارگری تکرار میشود.
برخی کارگران درباره قراردادهای موقت و ناامنی شغلی اعتراض دارند و برخی دیگر خواستار پرداخت کامل حق بیمه و اجرای تعهدات قانونی هستند.
این مسائل در صنایع مختلف دیده میشود و همین پراکندگی، تصویری گستردهتر از مشکلات بازار کار ارائه میدهد.
چرا کادر درمان اعتراض میکنند؟
کادر درمان نیز در میان گروههایی قرار دارد که مطالبات صنفی خود را در قالب تجمع و اعتراض مطرح کردهاند.
پرستاران و کارکنان درمانی درباره میزان حقوق، اضافهکاری، تعرفههای پرستاری، کمبود نیروی انسانی و تأخیر در پرداخت برخی مطالبات اعتراض داشتهاند.
مشکل اینجاست که فشار اقتصادی برای کادر درمان با فشار کاری نیز همراه میشود.
وقتی تعداد کارکنان یک مرکز درمانی کمتر از نیاز باشد، فشار کاری افراد شاغل افزایش پیدا میکند. اگر این وضعیت همزمان با مشکلات دستمزدی ادامه داشته باشد، نارضایتی میتواند تشدید شود.
به همین دلیل، اعتراضهای کادر درمان تنها یک مطالبه مالی نیست؛ بلکه به شرایط کاری و کیفیت زندگی حرفهای نیز مربوط میشود.
بازنشستگان چه میخواهند؟
اعتراض بازنشستگان نیز معمولاً حول حقوق، مزایا، خدمات درمانی و اجرای تعهدات قانونی شکل میگیرد.
برای این گروه، مسئله قدرت خرید اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا درآمد بازنشستگی منبع اصلی زندگی بسیاری از افراد است و امکان افزایش درآمد از طریق شغل دوم برای همه وجود ندارد.
وقتی هزینههای زندگی افزایش پیدا میکند، فاصله میان درآمد ثابت و هزینههای روزمره میتواند فشار بیشتری ایجاد کند.
به همین دلیل، تجمعهای بازنشستگان در شهرهای مختلف بارها تکرار شده است.
رانندگان چرا به خیابان میآیند؟
رانندگان نیز مطالبات متفاوتی دارند.
هزینه سوخت، قطعات یدکی، لاستیک، تعمیرات و شرایط قرارداد از جمله مسائلی هستند که میتوانند مستقیماً بر درآمد رانندگان تأثیر بگذارند.
در مورد رانندگان کامیون، افزایش هزینههای فعالیت در صورتی که کرایهها متناسب با آن افزایش پیدا نکند، به کاهش درآمد واقعی منجر میشود.
در بخش دیگری نیز رانندگان استیجاری درباره وضعیت استخدامی و قراردادهای خود اعتراض کردهاند.
بنابراین، حتی در یک گروه صنفی واحد نیز مطالبات میتواند متفاوت باشد.
آیا همه اعتراضها به یکدیگر مرتبطاند؟
نه لزوماً.
این نکته برای فهم اعتراضات صنفی در ایران بسیار مهم است.
اعتراض یک پرستار درباره تعرفه و اضافهکاری با اعتراض یک کارگر کارخانه درباره حقوق معوقه یکسان نیست. همچنین مطالبات یک راننده کامیون با خواستههای یک بازنشسته تفاوت دارد.
اما یک وجه مشترک وجود دارد: بخش قابل توجهی از این اعتراضها به درآمد، قدرت خرید، امنیت شغلی و شرایط زندگی مربوط میشود.
به همین دلیل، اگرچه این اعتراضها الزاماً یک حرکت سازمانیافته و واحد نیستند، میتوانند نشانهای از فشار اقتصادی در گروههای مختلف باشند.
چرا اعتراضهای صنفی دوباره مورد توجه قرار گرفتهاند؟
یکی از دلایل مهم، تکرار اعتراضها در بخشهای مختلف است.
وقتی یک گروه برای مطالبه حقوق خود تجمع میکند و مدتی بعد گروه دیگری با مطالبهای مشابه به خیابان میآید، توجه رسانهها بیشتر میشود.
شبکههای اجتماعی نیز نقش مهمی در انتشار تصاویر و ویدئوهای این تجمعها دارند.
یک ویدئوی کوتاه از تجمع پرستاران یا کارگران میتواند در مدت کوتاهی میان کاربران دستبهدست شود و تصویری از شرایط یک گروه را به مخاطبان خارج از آن محیط منتقل کند.
اما انتشار گسترده یک ویدئو بهتنهایی نمیتواند میزان واقعی نارضایتی در کل جامعه را مشخص کند؛ برای ارزیابی دقیقتر باید تعداد اعتراضها، مدت آنها، مطالبات و واکنش مسئولان نیز بررسی شود.
آیا این اعتراضها میتوانند گستردهتر شوند؟
مطالعه بيشتر : تخممرغباران نخستوزیر در پارلمان!
ادامه اعتراضهای صنفی به چند عامل بستگی دارد.
اگر مطالبات پرداختنشده باقی بمانند، مشکلات قراردادها حل نشوند یا قدرت خرید کاهش پیدا کند، احتمال شکلگیری اعتراضهای جدید وجود دارد.
در مقابل، پرداخت معوقات، اصلاح شرایط کاری و رسیدگی به مطالبات مشخص هر گروه میتواند از شدت برخی اعتراضها کم کند.
اما مسئله مهمتر این است که بسیاری از این مشکلات تنها با یک پرداخت موقت حل نمیشوند. اگر علت اصلی نارضایتی باقی بماند، احتمال دارد اعتراض در آینده دوباره تکرار شود.
اعتراضات صنفی در ایران؛ تا کجا؟
آنچه امروز دیده میشود، مجموعهای از اعتراضهای متفاوت است؛ از کارگران و پرستاران تا رانندگان و بازنشستگان.
این اعتراضها یکسان نیستند و نمیتوان همه آنها را به یک دلیل نسبت داد. با این حال، تکرار مطالباتی مانند حقوق معوق، کاهش قدرت خرید، امنیت شغلی و شرایط نامناسب کاری، پرسش مهمی درباره وضعیت اقتصادی و اجتماعی نیروی کار ایران ایجاد کرده است.
