دونالد ترامپ در تصمیمی جنجالی دستور کاهش قابلتوجه رزمایشهای نظامی مشترک آمریکا و کره جنوبی را صادر کرد؛ اقدامی که هم به روابط واشنگتن و سئول ضربه زده و هم پرسشهای تازهای درباره تأثیر جنگ ایران بر اتحادهای آمریکا ایجاد کرده است.
ترامپ علیه کره جنوبی چه کرد؟
دونالد ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد به پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، دستور داده است رزمایشهای نظامی مشترک با کره جنوبی به شکل قابلتوجهی کاهش پیدا کند.
این تصمیم در آستانه آغاز رزمایش سالانه Ulchi Freedom Shield اعلام شد؛ رزمایشی که نیروهای آمریکایی و کره جنوبی در آن مشارکت دارند و قرار بود طبق برنامه برگزار شود.
ترامپ برای توضیح تصمیم خود چند دلیل مطرح کرد. او از هزینه بالای این رزمایشها انتقاد کرد و همچنین به روابط خود با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، اشاره کرد.
اما بخش جنجالیتر اظهارات ترامپ، ارتباط دادن این تصمیم با موضع کره جنوبی درباره جنگ ایران بود.
جنگ ایران چه ارتباطی با سئول دارد؟
ترامپ مدعی شده است که کره جنوبی در اقدامات آمریکا علیه ایران همکاری مورد انتظار واشنگتن را انجام نداده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ترامپ گفته بود از رئیسجمهور کره جنوبی خواسته است در تلاش آمریکا برای خلع سلاح هستهای ایران کمک کند، اما پاسخ سئول منفی بوده است.
به این ترتیب، تصمیم جدید واشنگتن تنها یک مسئله مربوط به شبهجزیره کره نیست.
این اقدام نشان میدهد که پیامدهای جنگ ایران میتواند به روابط آمریکا با متحدانش در نقاط دیگر جهان نیز سرایت کند.
در واقع، سئول اکنون با یک انتخاب دشوار روبهروست: از یک طرف به اتحاد امنیتی چند دههای خود با واشنگتن وابسته است و از طرف دیگر، نمیخواهد مستقیماً وارد درگیریهای آمریکا در خاورمیانه شود.
چرا ترامپ از رزمایشهای مشترک ناراضی است؟
ترامپ سالهاست از هزینههای نظامی آمریکا در خارج از کشور انتقاد میکند و بارها از متحدان واشنگتن خواسته سهم بیشتری از هزینههای دفاعی خود را بپردازند.
او درباره رزمایشهای آمریکا و کره جنوبی نیز همین نگاه را مطرح کرده و هزینه آنها را بالا دانسته است.
اما این بار یک عامل دیگر نیز وارد ماجرا شده است: کیم جونگ اون.
ترامپ بار دیگر بر رابطه خوب خود با رهبر کره شمالی تأکید کرده و گفته است که رزمایشهای مشترک آمریکا و کره جنوبی میتواند پیامی نامناسب برای پیونگیانگ ارسال کند.
این در حالی است که کره شمالی همچنان تواناییهای موشکی و هستهای خود را توسعه میدهد و در ماههای اخیر روابط نزدیکتری با روسیه و چین پیدا کرده است.
آیا سئول واقعاً عقبنشینی کرده است؟
واکنش کره جنوبی به اظهارات ترامپ محتاطانه بوده است.
سئول اعلام کرده که همکاری دفاعی با آمریکا همچنان ادامه دارد و رزمایش مشترک طبق برنامه برگزار خواهد شد. در عین حال، دولت کره جنوبی بر اهمیت گفتوگو و دیپلماسی تأکید کرده است.
این واکنش نشان میدهد که کره جنوبی فعلاً قصد ندارد بهدلیل اختلاف با واشنگتن، همکاری نظامی خود را کنار بگذارد.
اما اظهارات ترامپ یک نگرانی جدی ایجاد کرده است: اگر واشنگتن واقعاً بخشی از حضور نظامی و رزمایشهای مشترک خود را کاهش دهد، آیا بازدارندگی آمریکا در برابر کره شمالی ضعیفتر خواهد شد؟
چرا کره شمالی از این تصمیم خوشحال میشود؟
رزمایشهای مشترک آمریکا و کره جنوبی سالهاست یکی از نقاط حساس روابط میان واشنگتن، سئول و پیونگیانگ بودهاند.
کره شمالی معمولاً این رزمایشها را تهدیدی علیه امنیت خود معرفی میکند و در واکنش به آنها دست به آزمایشهای موشکی یا اقدامات نظامی میزند.
به همین دلیل، کاهش این رزمایشها میتواند برای پیونگیانگ یک امتیاز سیاسی و تبلیغاتی باشد.
ترامپ نیز معتقد است رابطه خوب او با کیم جونگ اون میتواند به کاهش تنش در شبهجزیره کمک کند. روز دوشنبه نیز ترامپ اعلام کرد کیم به پیامهای دیپلماتیک او پاسخ داده است، هرچند جزئیات این پاسخ را منتشر نکرد.
اما کارشناسان هشدار میدهند که کاهش رزمایشها بدون دریافت امتیازات مشخص از کره شمالی میتواند ریسکهایی برای آمادگی نظامی آمریکا و کره جنوبی ایجاد کند.
تصمیم ترامپ چه پیامی برای متحدان آمریکا دارد؟
شاید مهمترین بخش ماجرا همین باشد.
متحدان آمریکا در اروپا و آسیا با دقت رفتار واشنگتن را دنبال میکنند. اگر یک متحد به دلیل اختلاف درباره یک جنگ در منطقهای دیگر با کاهش همکاری نظامی روبهرو شود، این پرسش مطرح میشود که آیا اتحادهای آمریکا همچنان بر تعهدات بلندمدت استوار هستند یا به تصمیمهای مقطعی رئیسجمهور وابسته شدهاند.
برخی قانونگذاران آمریکایی نیز از تصمیم ترامپ انتقاد کردهاند و هشدار دادهاند که کاهش رزمایشها میتواند اعتبار تعهدات امنیتی آمریکا را تضعیف کند.
از نگاه منتقدان، مسئله فقط تعداد رزمایشها نیست؛ بلکه اعتماد متحدان به واشنگتن است.
آیا جنگ ایران اتحاد آمریکا و کره جنوبی را تغییر میدهد؟
هنوز برای چنین نتیجهای زود است، اما نشانههای اولیه قابل توجهاند.
کره جنوبی حاضر نشده در اقدامات آمریکا علیه ایران مشارکت کند و ترامپ نیز این موضع را علناً مطرح کرده است. همزمان، واشنگتن تصمیم گرفته رزمایشهای مشترک با سئول را کاهش دهد.
به این ترتیب، یک بحران در خاورمیانه اکنون بر رابطه آمریکا با یکی از مهمترین متحدانش در شرق آسیا سایه انداخته است.
اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است سئول بهدنبال افزایش استقلال دفاعی خود باشد و واشنگتن نیز رویکرد متفاوتی نسبت به حضور نظامی خود در آسیا اتخاذ کند.
ترامپ علیه کره جنوبی؛ چرا؟
تصمیم ترامپ را نمیتوان تنها با یک دلیل توضیح داد.
هزینه رزمایشها، رابطه ترامپ با کیم جونگ اون، اختلاف بر سر میزان مشارکت کره جنوبی در جنگ ایران و تلاش واشنگتن برای تغییر سیاست دفاعی متحدانش، همگی در این تصمیم نقش دارند.
اما یک نکته روشن است: جنگ ایران دیگر فقط مسئلهای میان تهران، واشنگتن و خاورمیانه نیست.
تصمیم جدید ترامپ نشان میدهد که پیامدهای این جنگ میتواند تا شرق آسیا و حتی آینده اتحاد آمریکا و کره جنوبی کشیده شود.
