اعلام حمایت ایران از ونزوئلا در مناقشه روبهافزایش این کشور با ایالات متحده، پرسشهای جدی درباره اهداف تهران از ورود به بحرانهایی دور از مرزهای خود و پیامدهای گشودن جبههای تازه با واشنگتن ایجاد کرده است.
چرا ایران روی ونزوئلا سرمایهگذاری میکند؟
موضع ایران در قبال ونزوئلا را نمیتوان جدا از چارچوب کلی سیاست خارجی تهران دید؛ سیاستی که بر ایجاد پیوند با حکومتهای تحت تحریم و منزوی استوار است. برای ایران، ونزوئلا شریک سیاسیای است که دشمنی با آمریکا را با آن مشترک است و همین موضوع، نزدیکی دو طرف را بیش از آنکه به یک همکاری عملی تبدیل کند، به پیامی سیاسی و چالشی بدل کرده است.
تهران میکوشد با این رویکرد نشان دهد که با وجود فشارها و تحریمها، همچنان توان ایفای نقش در صحنه جهانی را دارد. با این حال، این حمایت ایران از ونزوئلا این پرسش را بهمیان میآورد که آیا هدف، نفوذ واقعی است یا صرفاً نمایش ایستادگی در برابر واشنگتن.
نکته قابل توجه این است که این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که خود ایران با مشکلات اقتصادی جدی روبهروست؛ موضوعی که انتقادها درباره اولویتهای نظام را تشدید کرده است.
حمایت ایران از ونزوئلا میان سیاست و تحریک
حمایت ایران از ونزوئلا حامل پیامهای روشنی برای ایالات متحده است. تهران میخواهد نشان دهد که توان گسترش تقابل با واشنگتن را حتی در عرصههایی فراتر از خاورمیانه دارد.
از نگاه آمریکا، این رفتار نوعی تحریک غیرضروری تلقی میشود که به روابط از پیش متشنج دو کشور، تنش تازهای میافزاید. واشنگتن معتقد است تهران بهجای کاهش تنش، در پی گسترش دامنه رویارویی است؛ مسیری که هرگونه تلاش برای گفتوگو یا آرامسازی را دشوارتر میکند.
افزون بر این، چنین حمایتی نگرانیهایی را درباره احتمال همکاریهای فراتر از سطح سیاسی میان تهران و کاراکاس برمیانگیزد، حتی اگر این همکاریها بهصورت رسمی اعلام نشوند.
آیا ایران توان پرداخت هزینه این مسیر را دارد؟
اتکا به ونزوئلا بدون هزینه نیست. هر تشدید تازهای در روابط با آمریکا میتواند به فشارهای بیشتر، از جمله تحریمهای جدید، منجر شود. در شرایطی که اقتصاد ایران شکننده است، توان تحمل پیامدهای این مسیر با تردید جدی روبهروست.
منتقدان سیاست خارجی ایران بر این باورند که نظام بار دیگر همان الگوی آشنا را تکرار میکند: گسترش جبهههای بیرونی به بهای نادیدهگرفتن مشکلات داخلی. در حالی که شهروندان با تورم و کمبود خدمات دستوپنجه نرم میکنند، منابع سیاسی و دیپلماتیک صرف منازعاتی نمادین میشود.
این شکاف، فاصله میان جامعه و حاکمیت را عمیقتر میکند و احساس نارضایتی را افزایش میدهد.
واکنش جهانی؛ احتیاط و فاصله
در سطح بینالمللی، حمایت ایران از ونزوئلا با استقبال گستردهای روبهرو نشده است. بیشتر کشورها ترجیح میدهند با احتیاط عمل کنند و از قرارگرفتن در صفبندیهای تند پرهیز کنند. حتی برخی از متحدان سنتی ونزوئلا نیز تمایلی به ورود به رویارویی مستقیم با آمریکا ندارند.
این وضعیت، ایران را در موقعیتی نسبتاً منزوی قرار میدهد و نشان میدهد که این مواضع بیش از آنکه به اتحادهای مؤثر منجر شود، جنبه نمادین دارد.
مطالعه بيشتر : پشت پرده: موی این دخترک از کجا آمده است؟
این مسیر به کجا میرسد؟
پرسش اصلی این است که آیا تهران آماده پرداخت بهای ادامه این سیاست است یا نه. گشودن جبههای سیاسی با واشنگتن از مسیر ونزوئلا ممکن است لحن تقابلی نظام را تقویت کند، اما همزمان فشارها را افزایش داده و راههای احتمالی کاهش تنش را میبندد.
جهان و منطقه به کانونهای بحران تازه نیازی ندارند، اما به نظر میرسد سیاست ایران همچنان تقابل را بر بازنگری ترجیح میدهد.
در نهایت، حمایت ایران از ونزوئلا بخشی از راهبرد گستردهتری است که بر چالش و رویارویی استوار شده است. با این حال، این مسیر پرسشهای جدی درباره هزینههای واقعی آن مطرح میکند؛ هزینههایی که در نهایت مشخص نیست چه کسی باید آنها را بپردازد: حاکمیت یا مردمی که هماکنون نیز زیر فشار مشکلات اقتصادی و اجتماعی قرار دارند
