عمر آرتان، داور سومالیایی، پس از کنار گذاشته شدن از جام جهانی ۲۰۲۶، حالا در مرکز یکی از مهمترین اتفاقات داوری فوتبال اروپا قرار گرفته است؛ او نخستین داور غیراروپایی تاریخ سوپرکاپ اروپا شد.
داور آفریقایی سوپرکاپ اروپا چه کسی است؟
عمر آرتان، داور ۳۴ ساله سومالیایی، یکی از شناختهشدهترین داوران قاره آفریقا محسوب میشود. او از سال ۲۰۱۸ در فهرست داوران بینالمللی فیفا قرار دارد و در سال ۲۰۲۵ نیز جایزه بهترین داور مرد آفریقا را از کنفدراسیون فوتبال آفریقا دریافت کرد.
آرتان پیش از رسیدن به این مرحله، مسابقات مهمی را در فوتبال آفریقا قضاوت کرده بود و یکی از مهمترین تجربههایش، قضاوت دیدار برگشت فینال لیگ قهرمانان آفریقا در فصل ۲۰۲۵–۲۶ بود.
اما آنچه نام او را در روزهای اخیر بیش از همیشه مطرح کرده، تنها عملکردش در زمین نیست؛ بلکه مسیری است که او را از یک اتفاق تلخ در جام جهانی به یکی از بزرگترین مسابقات فوتبال اروپا رساند.
چرا آرتان از جام جهانی ۲۰۲۶ بازماند؟
آرتان در فهرست داوران منتخب فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ قرار داشت، اما نتوانست وارد آمریکا شود و در نهایت از حضور در این رقابتها بازماند.
طبق گزارشها، او پس از ورود به فرودگاه میامی برای ساعتها تحت بررسی قرار گرفت و مقامهای آمریکایی در نهایت اجازه ورود او را صادر نکردند. مقامهای آمریکایی موضوع را به نگرانیهای مربوط به بررسیهای امنیتی نسبت دادند.
این اتفاق واکنشهای زیادی در دنیای فوتبال به همراه داشت، بهخصوص اینکه آرتان قرار بود نخستین داور سومالیایی باشد که یک مسابقه در جام جهانی را قضاوت میکند.
در نتیجه، رؤیای حضور او در بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان پیش از آغاز مسابقات از بین رفت.
چگونه یک اتفاق تلخ به یک فرصت تاریخی تبدیل شد؟
چند هفته بعد، اتفاقی کاملاً متفاوت رقم خورد.
اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا، اعلام کرد که آرتان برای قضاوت سوپرکاپ اروپا انتخاب شده است؛ مسابقهای که قهرمان لیگ قهرمانان اروپا را برابر قهرمان لیگ اروپا قرار میدهد.
در نسخه ۲۰۲۶ این مسابقه، پاریسنژرمن برابر استون ویلا قرار گرفت و آرتان مسئولیت قضاوت دیدار را بر عهده گرفت. این انتخاب در چارچوب توافق همکاری میان یوفا و کنفدراسیون فوتبال آفریقا انجام شد.
اما انتخاب او یک ویژگی تاریخی مهم داشت: آرتان نخستین داور غیراروپایی بود که یک سوپرکاپ اروپا را قضاوت کرد.
به این ترتیب، مسابقهای که میتوانست برای او تنها یک بازی مهم باشد، به نقطه عطفی برای فوتبال آفریقا تبدیل شد.
چرا انتخاب آرتان اهمیت دارد؟
حضور یک داور آفریقایی در چنین مسابقهای تنها یک اتفاق فردی نیست.
سالهاست فوتبال اروپا یکی از بالاترین سطوح داوری جهان را در اختیار دارد و بیشتر مسابقات مهم باشگاهی اروپا توسط داوران اروپایی قضاوت میشود.
اما انتخاب آرتان نشان داد همکاری میان یوفا و CAF میتواند به حضور داوران آفریقایی در مسابقات بزرگ اروپایی نیز منجر شود.
یوفا اعلام کرده این همکاری با هدف توسعه فوتبال و داوری و تقویت ارتباط میان فوتبال اروپا و آفریقا شکل گرفته است.
از این زاویه، حضور آرتان میتواند فراتر از یک مسابقه، فرصتی برای دیده شدن نسل جدیدی از داوران آفریقایی باشد.
آرتان پس از کنار گذاشته شدن از جام جهانی چه گفت؟
آرتان پیش از قضاوت سوپرکاپ اروپا، از حمایتهایی که پس از ماجرای آمریکا دریافت کرده بود تشکر کرد.
او مسیر خود را نمونهای از اهمیت تلاش و ادامه دادن مسیر، حتی پس از یک شکست بزرگ دانست و به داوران جوان توصیه کرد رؤیاهای خود را کنار نگذارند.
برای او، قضاوت سوپرکاپ اروپا به نوعی فرصتی دوباره بود؛ فرصتی که چند هفته پیش شاید تصورش دشوار به نظر میرسید.
او قرار بود در جام جهانی قضاوت کند، اما نتوانست وارد آمریکا شود. حالا در عوض، در یکی از معتبرترین مسابقات باشگاهی اروپا سوت زد.
یک شب تاریخی برای سومالی و آفریقا
انتخاب آرتان واکنش مثبت گستردهای در سومالی و میان هواداران فوتبال آفریقا به همراه داشت.
رئیس CAF نیز انتخاب او را افتخاری برای سومالی و کل قاره آفریقا توصیف کرد و بر جایگاه او بهعنوان یکی از داوران برجسته این قاره تأکید داشت.
برای سومالی نیز این اتفاق اهمیت ویژهای دارد؛ کشوری که حضورش در بالاترین سطوح فوتبال بینالمللی هنوز با بسیاری از قدرتهای سنتی این ورزش قابل مقایسه نیست.
به همین دلیل، حضور یک داور سومالیایی در چنین مسابقهای میتواند تصویری متفاوت از ظرفیت فوتبال این کشور ارائه کند.
از جام جهانی تا سوپرکاپ؛ داستان آرتان چه پیامی دارد؟
داستان عمر آرتان بیش از هر چیز درباره مسیری غیرمنتظره است.
او قرار بود یکی از داوران جام جهانی ۲۰۲۶ باشد، اما به دلیل ناتوانی در ورود به آمریکا این فرصت را از دست داد. با این حال، تنها چند هفته بعد، در مسابقهای تاریخی در اروپا حاضر شد.
این اتفاق همچنین بحثهای گستردهتری درباره رابطه میان فوتبال، سیاست، مرزها و تصمیمهای دولتی ایجاد کرده است.
مطالعه بيشتر : مرد عنکبوتی؛ راز خشم عربها چیست؟
اما در نهایت، آنچه در زمین باقی میماند عملکرد داور است.
عمر آرتان حالا نهتنها نام خود را در تاریخ سوپرکاپ اروپا ثبت کرده، بلکه به نمادی از حضور روبهرشد داوران آفریقایی در بالاترین سطح فوتبال جهان تبدیل شده است.
اما آیا این فقط آغاز حضور داوران آفریقایی در بزرگترین مسابقات اروپا خواهد بود؟ جزئیات داستان تاریخی آرتان را در گزارش کامل ایران از لنز جهان بخوانید.
