روایت تازه عرفان نبیان، معترض اصفهانی، از شکنجه معترض دی‌ماه و اجرای نمایشی حکم اعدام، بار دیگر پرونده بازداشت‌شدگان اعتراضات را خبرساز کرده است.
شکنجه معترض دی‌ماه چگونه روایت شد؟
عرفان نبیان، معترض ۲۶ ساله اصفهانی، در روایت تازه‌ای که منتشر کرده، جزئیاتی تکان‌دهنده از دوران بازداشت خود ارائه داده است. او می‌گوید پس از بازداشت در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، در جریان بازجویی‌ها تحت فشار و شکنجه قرار گرفته و مأموران تلاش کرده‌اند او را به ارائه اعترافات اجباری وادار کنند. این روایت پیش‌تر نیز در گزارش‌های حقوق بشری و رسانه‌ای مطرح شده بود.
نبیان در گفت‌وگویی تازه با ایران‌وایر مدعی شده که در دوران بازداشت با ضرب‌وشتم شدید روبه‌رو شده است. او از آسیب به انگشت و شانه خود و همچنین ضربه‌ای به سرش سخن گفته و ادعا کرده که بازجویان برای گرفتن اطلاعات درباره وقایع اعتراضات و اتهام‌های مطرح‌شده علیه او، فشار زیادی وارد کرده‌اند.
اما بخش جنجالی‌تر روایت او به چیزی مربوط می‌شود که خودش آن را «اعدام مصنوعی» توصیف کرده است؛ روایتی که در صورت صحت، نشان‌دهنده استفاده از تهدید مرگ برای گرفتن اعتراف خواهد بود.
طناب دار و یک اعدام نمایشی
به گفته نبیان، در آخرین مرحله بازجویی او را به اتاقی بردند و طناب دار را دور گردنش انداختند. او مدعی است که بازجو در همان لحظه از او درباره حضور در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و اتهام‌های مرتبط با پرونده میدان علیخانی سؤال کرده و گفته است که اگر اعتراف کند، ممکن است به او کمک شود.
ایران‌اینترنشنال نیز در گزارشی که در صفحه حقوق بشر خود منتشر کرده، همین روایت کلی را بازتاب داده و نوشته است که نبیان می‌گوید بازجویان در سلول انفرادی برای او صحنه اعدام نمایشی ایجاد کردند و با تهدید به مرگ تلاش کردند او را به اعتراف اجباری وادار کنند.
با این حال، این نکته مهم است که ادعاهای مربوط به نحوه بازجویی و شکنجه، روایت شخصی نبیان و گزارش منابع رسانه‌ای و حقوق بشری است و برای اثبات مستقل جزئیات آن، شواهد عمومی و بی‌طرفانه کافی در دسترس نیست. بنابراین نمی‌توان همه این موارد را به‌عنوان واقعیت قطعی قضایی بیان کرد.
پرونده میدان علیخانی چه بود؟
نام عرفان نبیان با پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان گره خورده است؛ پرونده‌ای که شماری از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در آن قرار داشتند.
بر اساس گزارش ایران‌وایر، در این پرونده ده‌ها نفر بازداشت شدند و برای تعدادی از متهمان احکام سنگین، از جمله اعدام، صادر شد. برخی از افرادی که نامشان در ارتباط با این پرونده مطرح شده بود نیز در ماه‌های گذشته اعدام شدند.
سازمان‌های حقوق بشری بارها درباره روند رسیدگی به پرونده‌های مربوط به معترضان دی‌ماه، دسترسی به وکیل و ادعای استفاده از اعترافات اجباری ابراز نگرانی کرده‌اند. سازمان حقوق بشر ایران نیز در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که دست‌کم ۱۰۰ نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در معرض خطر حکم اعدام قرار دارند و در شماری از پرونده‌ها، ادعاهایی درباره شکنجه و اعتراف اجباری مطرح شده است.
این سازمان همچنین در گزارش دیگری درباره روند اعدام معترضان گفته است که از پایان اسفند ۱۴۰۴ تا زمان انتشار گزارش، ده‌ها نفر در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه اعدام شده‌اند.
آیا عرفان نبیان هنوز زیر حکم اعدام است؟
در این بخش، روایت‌های منتشرشده نیازمند دقت بیشتری هستند. گزارش‌های قدیمی‌تر از احتمال صدور یا اجرای حکم اعدام برای نبیان خبر داده بودند و حتی گزارش شده بود که اتهامات سنگین می‌تواند او را در معرض چنین حکمی قرار دهد.
اما گزارش تازه ایران‌وایر که در اواخر سپتامبر منتشر شده، او را به‌عنوان فردی معرفی می‌کند که از کشور خارج شده و روایت خود را از دوران بازداشت ارائه کرده است. بنابراین نمی‌توان بر اساس مطالب قدیمی، بدون بررسی وضعیت قضایی فعلی او، ادعا کرد که همچنان در زندان یا در آستانه اجرای حکم اعدام قرار دارد.
اهمیت روایت نبیان در نهایت فقط به سرنوشت یک فرد محدود نمی‌شود. ادعای او درباره شکنجه، اعتراف اجباری و شبیه‌سازی اعدام، تصویری از یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های پرونده‌های مربوط به اعتراضات دی‌ماه ارائه می‌کند؛ موضوعی که هم از سوی رسانه‌های حقوق بشری و هم نهادهای بین‌المللی بارها درباره آن ابراز نگرانی شده است.
در مقابل، برای رسیدن به یک نتیجه قطعی درباره هر یک از اتهامات مطرح‌شده، باید میان روایت فرد بازداشت‌شده، گزارش رسانه‌ای، ادعای نهادهای حقوق بشری و شواهد مستقل تفاوت گذاشت؛ به‌ویژه در پرونده‌هایی که اطلاعات رسمی و امکان دسترسی آزاد به اسناد قضایی محدود است.
