گزارش تازه اکسیوس از آماده‌سازی آمریکا برای حمله به ایران، بار دیگر احتمال شعله‌ور شدن جنگ و نقش نتانیاهو در تصمیم بعدی را مطرح کرده است.
حمله به ایران دوباره روی میز واشنگتن
گزارش تازه‌ای که در اکسیوس منتشر شده، از افزایش سطح آمادگی نظامی آمریکا برای احتمال ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران خبر می‌دهد؛ تحولی که می‌تواند بار دیگر منطقه را وارد مرحله‌ای بسیار پرتنش کند. بر اساس این گزارش، پنتاگون چند روز پیش به فرماندهی مرکزی آمریکا دستور داده است آمادگی‌های لازم برای عملیات نظامی احتمالی علیه ایران را تکمیل کند. با این حال، هنوز هیچ تاریخ مشخصی برای آغاز چنین عملیاتی تعیین نشده و دونالد ترامپ نیز تصمیم نهایی درباره اجرای آن را نگرفته است.
اهمیت این گزارش در آن است که موضوع فقط در حد یک تهدید سیاسی باقی نمانده و صحبت از تکمیل آمادگی‌های عملیاتی در ساختار نظامی آمریکا است. اکسیوس گزارش داده که گزینه‌های مورد بررسی می‌تواند شامل حملات گسترده علیه زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات زیربنایی و اهداف هسته‌ای ایران باشد. البته این موارد در حال حاضر در چارچوب گزینه‌های مورد بررسی قرار دارند و به معنای صدور فرمان نهایی برای آغاز حمله نیستند.
در همین حال، واشنگتن طی هفته‌های اخیر حضور و آمادگی دفاعی خود در منطقه را نیز افزایش داده است. اکسیوس پیش‌تر گزارش داده بود که آمریکا دو سامانه پاتریوت دیگر را برای حفاظت از تأسیسات نفت و گاز در عربستان سعودی و قطر مستقر کرده است؛ اقدامی که مقام‌های آمریکایی آن را در ارتباط با نگرانی از احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران توضیح داده‌اند.
نتانیاهو چه نقشی در تصمیم بعدی دارد؟
نام بنیامین نتانیاهو در این تحولات به دلیل مواضع سخت او درباره ایران بیش از هر زمان دیگری مطرح است. نخست‌وزیر اسرائیل در ماه‌های گذشته بارها گفته که تهدید ایران از نظر اسرائیل پایان نیافته و تل‌آویو خود را برای سناریوهای مختلف آماده می‌کند.
در سپتامبر نیز نتانیاهو اعلام کرده بود که اسرائیل هنوز باید «مأموریت» خود در قبال ایران را به پایان برساند و از هدف قرار دادن آنچه تهدید ایران می‌خواند و حتی تغییر ساختار سیاسی در تهران سخن گفته بود.
با این حال، میان موضع سیاسی نتانیاهو و تصمیم عملی برای آغاز یک عملیات جدید باید تفاوت گذاشت. گزارش تازه اکسیوس مشخصاً درباره دستور پنتاگون برای تکمیل آمادگی‌های نظامی است و نمی‌گوید که نتانیاهو دستور حمله جدیدی را صادر کرده است. در واقع، تصمیم نهایی همچنان در اختیار دولت آمریکا و به‌ویژه ترامپ قرار دارد.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا ترامپ در ماه‌های گذشته نشان داده که میان فشار نظامی و مذاکره با تهران در حال تغییر مسیر است. در یک مقطع، او از نتانیاهو خواست از حمله تلافی‌جویانه علیه ایران خودداری کند تا مسیر دیپلماسی فرصت بیشتری داشته باشد.
چرا احتمال درگیری دوباره جدی شده است؟
یکی از عوامل مهم، ادامه اختلافات درباره برنامه هسته‌ای ایران است. گزارش تازه رویترز درباره وضعیت برنامه غنی‌سازی ایران نشان می‌دهد که موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده و آینده ظرفیت غنی‌سازی همچنان یکی از اصلی‌ترین محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از حملات، وجود حجم قابل توجهی از اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد را برآورد کرده بود و اکنون درباره میزان دقیق ذخایر باقی‌مانده و وضعیت برخی تأسیسات اطلاعات کاملی در دست نیست.
از طرف دیگر، تهران نیز در برابر احتمال حمله جدید دست روی دست نگذاشته است. رویترز در اول اکتبر گزارش داده بود که ایران در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا، در حال آماده‌سازی برای پاسخ نظامی شدیدتر است و حتی دامنه اهداف احتمالی خود را فراتر از نیروهای آمریکایی در منطقه در نظر گرفته است.
این یعنی هر عملیات جدید می‌تواند به‌سادگی به یک حمله محدود باقی نماند. ورود دوباره موشک‌ها و پهپادهای ایرانی به معادله، پاسخ اسرائیل و احتمال هدف قرار گرفتن پایگاه‌ها یا زیرساخت‌های آمریکا و متحدانش، خطر گسترش درگیری را افزایش می‌دهد.
آیا حمله جدید قطعی است؟
فعلاً نه. مهم‌ترین نکته در گزارش جدید این است که آماده‌سازی نظامی به معنای تصمیم قطعی برای جنگ نیست. اکسیوس تأکید کرده که زمان مشخصی برای حملات تعیین نشده و ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است.
با این حال، هم‌زمانی چند تحول باعث شده نگرانی‌ها افزایش پیدا کند؛ از جمله دستور پنتاگون برای تکمیل آمادگی‌ها، افزایش تدابیر دفاعی آمریکا در منطقه، ادامه اختلافات هسته‌ای و اظهارات سخت‌گیرانه نتانیاهو درباره ایران.
بنابراین، پرسش اصلی اکنون فقط این نیست که آیا اسرائیل یا آمریکا توانایی حمله به ایران را دارند؛ بلکه این است که آیا واشنگتن در نهایت تصمیم خواهد گرفت این آمادگی‌ها را به عملیات واقعی تبدیل کند یا بار دیگر مسیر مذاکره و مهار تنش را در پیش بگیرد. فعلاً پاسخ این سؤال روشن نیست، اما تحولات جدید نشان می‌دهد گزینه نظامی بار دیگر با جدیت روی میز قرار گرفته است.
