خانه‌های ارزان ژاپن فقط به دلیل دوری از شهر یا قدیمی بودن قیمت پایینی ندارند؛ برخی از آن‌ها گذشته‌ای عجیب دارند. خانه‌هایی که در آن‌ها مرگ، خودکشی یا جنایتی رخ داده، با تخفیف‌های قابل‌توجه به بازار بازمی‌گردند.
خانه‌های ارزان ژاپن چه راز تاریکی دارند؟
در بازار املاک ژاپن، اصطلاحی به نام «جیکو بوکن» (Jiko Bukken) وجود دارد که به خانه‌ها و آپارتمان‌هایی اشاره می‌کند که سابقه یک حادثه یا مرگ تأثیرگذار بر تصمیم خریداران و مستأجران دارند.
این حوادث ممکن است شامل خودکشی، قتل، مرگ بر اثر آتش‌سوزی یا مرگ فردی باشد که جسدش برای مدت طولانی در خانه کشف نشده است. چنین سابقه‌ای می‌تواند ارزش روانی و تجاری ملک را کاهش دهد، حتی اگر ساختمان از نظر فنی هیچ مشکل خاصی نداشته باشد.
بسیاری از مردم ژاپن نسبت به مرگ و حوادث تلخ حساسیت فرهنگی دارند و ترجیح می‌دهند در خانه‌ای زندگی نکنند که خاطره یک اتفاق ناگوار در آن باقی مانده است. همین نگرش باعث شده برخی مالکان برای جذب مشتری، قیمت اجاره یا فروش این املاک را کاهش دهند.
در نتیجه، خانه‌ای که از نظر موقعیت مکانی و امکانات تفاوت زیادی با املاک اطراف ندارد، ممکن است به دلیل گذشته‌اش با قیمتی بسیار پایین‌تر عرضه شود.
مستأجران برای زندگی با یک شبح چقدر تخفیف می‌گیرند؟
یکی از نمونه‌های جالب این پدیده، آپارتمانی کوچک در منطقه ستاگایا توکیو است. زنی به نام ریوآ این واحد ۲۵ متری را اجاره کرده؛ ملکی که به او گفته شده بود مردی در آن خودکشی کرده است.
اجاره ماهانه این آپارتمان ۴۵ هزار ین است، در حالی که قیمت معمول آن حدود ۶۲ هزار ین برآورد می‌شود. به این ترتیب، مستأجر نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از نرخ مورد انتظار پرداخت می‌کند.
نکته عجیب‌تر اینکه ریوآ معتقد است با یک روح در این خانه زندگی می‌کند و حتی از حضور او ناراحت نیست. او می‌گوید تصمیم گرفته با این موجود خیالی دوست شود؛ موضوعی که در گزارش بی‌بی‌سی درباره خانه‌های دارای سابقه حوادث در ژاپن بازتاب پیدا کرده است.
نمونه دیگر به زنی آمریکایی به نام دایان تینچر مربوط می‌شود که در منطقه کاگوشیما، در جنوب غربی ژاپن، یک خانه سه‌خوابه خریداری کرد. قیمت این خانه ۲۰ میلیون ین بود، در حالی که خانه‌های مشابه در آن منطقه ممکن است تا ۴۵ میلیون ین قیمت داشته باشند.
دلیل کاهش قیمت، مرگ یک زن سالمند در تنهایی داخل خانه بود. تینچر با اطلاع از این سابقه، تصمیم گرفت ملک را بخرد و معتقد است قیمت مناسب آن ارزش پذیرفتن گذشته ناخوشایند خانه را داشته است.
دولت ژاپن چگونه با پنهان کردن گذشته خانه‌ها برخورد می‌کند؟
افزایش توجه به این املاک باعث شده موضوع اطلاع‌رسانی درباره سابقه خانه‌ها اهمیت بیشتری پیدا کند. وزارت زمین، زیرساخت، حمل‌ونقل و گردشگری ژاپن در سال ۲۰۲۱ دستورالعملی برای مشاوران املاک منتشر کرد تا مشخص شود در چه شرایطی باید مرگ افراد در یک ملک به خریدار یا مستأجر اعلام شود.
بر اساس این دستورالعمل، برخی موارد مانند قتل، خودکشی و مرگ‌هایی که به پاک‌سازی تخصصی محل نیاز داشته‌اند، می‌توانند مشمول الزام اطلاع‌رسانی باشند. در مقابل، هر مرگی در یک خانه لزوماً به معنای وجود چنین الزامی نیست؛ برای مثال، مرگ طبیعی بدون شرایط خاص معمولاً در همین دسته قرار نمی‌گیرد.
در معاملات اجاره، دوره سه‌ساله به‌عنوان یک معیار مهم برای اطلاع‌رسانی در نظر گرفته شده است، هرچند در مواردی که حادثه اهمیت اجتماعی ویژه‌ای داشته باشد، ممکن است اطلاع‌رسانی حتی پس از این مدت نیز لازم باشد. در معاملات فروش، این محدودیت زمانی به همان شکل اعمال نمی‌شود.
هدف از این مقررات آن است که خریدار یا مستأجر پیش از امضای قرارداد، اطلاعات مهمی را که ممکن است بر تصمیم او اثر بگذارد، دریافت کند.
چرا بعضی ژاپنی‌ها دیگر از این خانه‌ها نمی‌ترسند؟
افزایش هزینه زندگی و بالا رفتن قیمت مسکن باعث شده نگاه بخشی از مردم به خانه‌های دارای سابقه حادثه تغییر کند. آنچه در گذشته برای بسیاری یک گزینه غیرقابل‌قبول بود، اکنون برای برخی به فرصتی برای کاهش هزینه اجاره یا خرید تبدیل شده است.
بر اساس نظرسنجی سال ۲۰۲۵ که در گزارش بی‌بی‌سی به آن اشاره شده، بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان ژاپنی گفته‌اند در صورتی که قیمت به اندازه کافی پایین باشد، حاضرند یکی از این املاک را اجاره کنند.
در کنار این تغییر نگرش، وب‌سایت‌هایی مانند «اوشیملند» نیز به معرفی املاک دارای سابقه حادثه کمک کرده‌اند. این وب‌سایت اطلاعاتی را درباره خانه‌هایی که مردم از حوادث مرتبط با آن‌ها گزارش داده‌اند، منتشر می‌کند؛ هرچند اطلاعات آن مبتنی بر گزارش کاربران است و نباید آن را فهرستی رسمی و کاملاً تأییدشده دانست.
با این حال، تخفیف بالا همیشه به معنای معامله‌ای بدون ریسک نیست. سابقه ملک ممکن است فروش دوباره آن را دشوار کند و برخی خریداران نیز هنگام زندگی در چنین خانه‌هایی با فشار روانی یا واکنش منفی اطرافیان روبه‌رو شوند.
آیا زندگی در خانه‌های تسخیرشده واقعاً ارزان‌تر تمام می‌شود؟
پاسخ به شرایط هر ملک بستگی دارد. بعضی خانه‌ها به دلیل سابقه یک حادثه با تخفیف چشمگیر عرضه می‌شوند، اما همه آن‌ها ارزان نیستند و میزان کاهش قیمت نیز به نوع حادثه، زمان وقوع آن، موقعیت مکانی و تقاضای بازار بستگی دارد.
از سوی دیگر، هیچ مدرک علمی معتبری وجود ندارد که ثابت کند این خانه‌ها واقعاً محل حضور ارواح هستند. آنچه قیمت آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بیشتر سابقه ثبت‌شده ملک، باورهای فرهنگی و واکنش احتمالی خریداران و مستأجران است.
به این ترتیب، در ژاپن گاهی گذشته یک خانه به اندازه موقعیت مکانی و امکانات آن اهمیت پیدا می‌کند؛ گذشته‌ای که می‌تواند برای یک نفر دلیل فرار باشد و برای فردی دیگر فرصتی برای خرید یا اجاره خانه‌ای با قیمتی بسیار پایین‌تر.
