چهلم خونین ایران فقط آیین سوگواری نیست؛ به صحنهای سیاسی تبدیل شده که در آن، روایت اعتراض، حافظه جمعی و فراخوانهای تازه شاهزاده رضا پهلوی به هم گره خوردهاند.
چهلم خونین ایران و بازسازی روایت مقاومت
در سنت ایرانی، چهلم صرفاً مراسم یادبود نیست؛ بازگشت نام قربانی به فضای عمومی است. در هفتههای اخیر، چهلم خونین ایران به نقطهای برای بازسازی روایت اعتراض بدل شده است. این چرخه چهلروزه، حافظه را زنده نگه میدارد و اجازه نمیدهد حادثه به سکوت سپرده شود.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامهای اخیر خود، همزمان با این مناسبت، بر «تداوم مسیر» و «حضور منسجم» تأکید کرده است. این همزمانی تصادفی نیست. چهلم، لحظهای است که سوگ میتواند به انسجام تبدیل شود. فراخوانهای او تلاش دارد چهلم خونین ایران را از یک رویداد احساسی به یک نقطه همگرایی سیاسی بدل کند.
بر اساس تحلیلهای منتشرشده در Reuters درباره نقش آیینهای جمعی در تحولات ایران، مراسم چهلم در اعتراضات گذشته نیز کارکرد احیای موج اعتراضی را داشته است. بنابراین پیوند دادن پیام سیاسی با این لحظه، بخشی از مدیریت زمانبندی است.
زبان اسطوره و استراتژی بسیج
در بیانیههای منتشرشده، استفاده از واژگانی چون «ضحاک»، «کاوه» و «لالههای خونین» دیده میشود. این زبان صرفاً ادبی نیست؛ چارچوببندی حماسی است. چهلم خونین ایران در این روایت، نه پایان، بلکه ادامه نبرد معرفی میشود.
مطالعه بيشتر : همهچیز درباره گردهمایی ايرانيان مونیخ
شاهزاده رضا پهلوی در پیامهای اخیر خود کوشیده این نمادها را در قالب «اتحاد ملی» بازتعریف کند. او تأکید میکند که حضور منظم و پرهیز از حاشیه، تصویر یک ملت واحد را تقویت میکند. این رویکرد، تلاش برای انتقال اعتراض از سطح واکنش احساسی به سطح انسجام راهبردی است.
تحلیلهای BBC Persian درباره زبان نمادین در جنبشهای اجتماعی نشان میدهد که ارجاع به اسطورهها، مشارکت عاطفی را تقویت میکند. اما در عین حال، بار انتظاری بالایی نیز ایجاد میکند. چهلم خونین ایران در چنین بستری، میتواند به نقطه تمرکز انرژی اجتماعی بدل شود.
مطالعه بيشتر : مونیخ و پیام شاهزاده رضا پهلوی در برابر میلیونی یمن
انسجام کنترلشده یا آستانه تنش؟
پرسش اصلی اینجاست: آیا چهلم خونین ایران به انسجام پایدار منجر میشود یا به افزایش فشار امنیتی؟ تجربههای گذشته نشان دادهاند که آیینهای جمعی میتوانند یا به تخلیه عاطفی منظم بینجامند، یا به جرقهای تازه تبدیل شوند.
در شرایطی که گزارشهایی در رسانههایی مانند Axios درباره افزایش تنشهای منطقهای و احتمال تشدید تقابل ایران و آمریکا منتشر شده، هر تجمع داخلی میتواند بازتاب بینالمللی پیدا کند. از این منظر، پیامهای شاهزاده رضا پهلوی نهفقط مخاطب داخلی، بلکه مخاطب جهانی را نیز در نظر دارد.
مطالعه بيشتر؛ دیدار شاهزاده رضا پهلوی؛ پیام مشترک تهران و کییف؟
چهلم در این مرحله، یک آزمون سیاسی است: آزمون میزان انسجام اپوزیسیون، ظرفیت مدیریت احساس جمعی، و توانایی تبدیل سوگ به سازمانیافتگی
