چین روند حذف ویندوز از برخی نهادهای دولتی را جلو انداخت؛ تصمیمی که فقط یک تغییر نرمافزاری نیست و بخشی از نبرد پکن برای کاهش وابستگی به فناوری آمریکاست.
حذف ویندوز؛ این بار واقعاً چه اتفاقی افتاده؟
چین روند کنار گذاشتن ویندوز از برخی نهادهای دولتی و وابسته به دولت را چند ماه زودتر از برنامه قبلی آغاز کرده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد: این تصمیم به معنای حذف کامل ویندوز از تمام رایانههای چین نیست.
دستور اخیر مشخصاً نسخه سفارشی Windows 10 China Government Edition را هدف گرفته است؛ نسخهای که برای استفاده در نهادهای دولتی چین طراحی شده بود. بر اساس گزارش بلومبرگ، وزارت امنیت دولتی چین به برخی نهادهای مرتبط با دولت دستور داده این نسخه را از رایانههای خود حذف کنند.
این نسخه قرار بود در فوریه ۲۰۲۷ بازنشسته شود، اما برنامه کنار گذاشتن آن اکنون به اواخر سال ۲۰۲۶ نزدیک شده است.
پس سؤال اصلی فقط این نیست که چرا چین ویندوز را کنار میگذارد؛ سؤال مهمتر این است که پکن به دنبال ساخت چه جایگزینی است؟
ویندوزی که چین میخواهد کنار بگذارد چه بود؟
Windows 10 China Government Edition نسخه معمولی ویندوز ۱۰ نبود.
این سیستم در سال ۲۰۱۶ از طریق همکاری میان مایکروسافت و شرکت دولتی China Electronics Technology Group ایجاد شد و هدف آن پاسخ دادن به الزامات امنیتی و فنی دولت چین بود.
نسخه مخصوص دولت چین قابلیتهایی مانند سازوکارهای بومی فعالسازی و بهروزرسانی، پشتیبانی از استانداردهای رمزنگاری چین و حذف برخی سرویسهای معمول نسخه مصرفکننده را داشت.
بنابراین تصمیم فعلی حتی از یک زاویه جالبتر است: پکن در حال کنار گذاشتن نسخهای از ویندوز است که اساساً برای برآورده کردن الزامات دولت چین ساخته شده بود.
چرا پکن عجله کرد؟
دلیل اصلی که در گزارشهای منتشرشده مطرح شده، امنیت دادهها و کاهش وابستگی به فناوری خارجی است.
چین طی سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود را به سختافزار و نرمافزار آمریکایی در بخشهای حساس کاهش دهد.
اما این بار زمانبندی نیز اهمیت دارد.
نسخه دولتی ویندوز قرار بود تا فوریه ۲۰۲۷ مورد استفاده قرار گیرد، ولی دستور جدید باعث شده روند بازنشستگی آن چند ماه جلو بیفتد.
مایکروسافت نیز اعلام کرده که از هیچ حادثه امنیتی شناختهشدهای که این محصول را تحت تأثیر قرار داده باشد، اطلاع ندارد و این نسخه همچنان بهروزرسانیهای امنیتی دریافت میکند.
در نتیجه، نمیتوان گفت چین به دلیل یک حمله یا آسیبپذیری مشخص، ناگهان ویندوز را حذف کرده است.
موضوع بزرگتر، کنترل فناوری و حاکمیت دیجیتال است.
چین چه چیزی را جایگزین ویندوز میکند؟
اینجا بخش مهم ماجرا شروع میشود.
چین سالهاست روی سیستمعاملهای داخلی سرمایهگذاری کرده و اکنون گزینههایی مانند KylinOS و UOS در مرکز این روند قرار دارند.
هر دو در بخش قابل توجهی بر پایه اکوسیستم لینوکس توسعه یافتهاند و برای استفاده سازمانی و دولتی در چین طراحی شدهاند.
در واقع، پکن لزوماً قصد ندارد یک سیستمعامل کاملاً جدید را از صفر بسازد.
راه سادهتر این است که از هسته و اکوسیستم متنباز لینوکس استفاده شود و در اطراف آن، سیستمعامل، رابط کاربری، درایورها، ابزارهای امنیتی و نرمافزارهای سازگار با نیازهای داخلی توسعه پیدا کند.
این مدل به چین اجازه میدهد وابستگی خود به شرکتهای آمریکایی را کاهش دهد، بدون آنکه مجبور باشد تمام فناوری زیرساختی یک سیستمعامل را از ابتدا اختراع کند.
KylinOS و UOS؛ رقبای اصلی ویندوز در چین؟
KylinOS یکی از مهمترین گزینههای داخلی چین است.
در کنار آن، UOS که توسط شرکت UnionTech توسعه داده میشود، یکی دیگر از گزینههای مهم برای سازمانهای دولتی و شرکتهاست.
حتی در چارچوب خرید سیستمعامل دسکتاپ برای نهادهای مرکزی دولت چین در سال ۲۰۲۶، سه محصول داخلی شامل Tongxin Desktop Operating System V20، Fangde Desktop Operating System V3.1 و Galaxy Kylin Desktop Operating System V10 وارد فهرست نهایی شدند.
این موضوع نشان میدهد که چین فقط درباره حذف یک محصول خارجی صحبت نمیکند؛ بلکه همزمان در حال ایجاد بازار داخلی جایگزین است.
آیا چین میتواند واقعاً جای ویندوز را بگیرد؟
این بخش چندان ساده نیست.
حذف ویندوز از رایانههای دولتی فقط با نصب یک سیستمعامل جدید تمام نمیشود.
ادارات دولتی سالها با نرمافزارهایی کار کردهاند که برای ویندوز طراحی شدهاند.
از نرمافزارهای اداری گرفته تا پایگاههای داده، تجهیزات جانبی، چاپگرها، اسکنرها و سیستمهای داخلی، همه باید با سیستمعامل جدید سازگار باشند.
کارکنان نیز باید آموزش ببینند.
حتی قالب فایلها و نرمافزارهای تخصصی میتوانند در زمان مهاجرت مشکل ایجاد کنند.
بنابراین، چالش واقعی چین جایگزینی ویندوز نیست؛ جایگزینی اکوسیستم ویندوز است.
اما یک واقعیت عجیب وجود دارد
در حالی که دولت چین به دنبال حذف ویندوز از بخشهای حساس است، ویندوز همچنان در میان کاربران عادی چینی بسیار قدرتمند است.
بر اساس دادههای StatCounter که در گزارشهای اخیر نقل شده، ویندوز در ژوئیه ۲۰۲۶ همچنان حدود ۸۷.۶۴ درصد از ترافیک دسکتاپ چین را در اختیار داشته است.
یعنی اتفاقی که اکنون در چین رخ میدهد را نباید به معنای این برداشت کرد که مردم چین فردا صبح دیگر ویندوز نخواهند داشت.
این پروژه در وهله اول دولتی و راهبردی است.
پکن میخواهد در بخشهایی که امنیت ملی و اطلاعات حساس مطرح است، کنترل بیشتری بر فناوری مورد استفاده داشته باشد.
چرا دولت چین چنین قدرتی برای تغییر بازار دارد؟
چین یک مزیت بزرگ دارد: قدرت خرید دولت.
وقتی نهادهای دولتی خرید سیستمعاملهای داخلی را ترجیح میدهند، شرکتهای چینی بازار بزرگی در اختیار خواهند داشت.
بعد از آن، توسعهدهندگان نرمافزار نیز انگیزه پیدا میکنند برنامههای خود را برای این سیستمعاملها سازگار کنند.
با افزایش تعداد کاربران، شرکتهای سختافزاری نیز درایورها و تجهیزات سازگار بیشتری تولید میکنند.
در نهایت یک چرخه شکل میگیرد:
دولت سیستمعامل داخلی میخرد → شرکتها نرمافزار سازگار تولید میکنند → کاربران بیشتری جذب میشوند → اکوسیستم داخلی قویتر میشود.
این دقیقاً همان چیزی است که پکن برای کاهش وابستگی تکنولوژیک به آن نیاز دارد.
آیا این تصمیم علیه مایکروسافت است؟
تا حد زیادی، بله؛ اما موضوع بزرگتر از مایکروسافت است.
چین طی سالهای گذشته تلاش کرده وابستگی خود را به فناوریهای آمریکایی در حوزههای مختلف کاهش دهد؛ از تراشه و پردازنده گرفته تا سیستمعامل و نرمافزار.
گزارشهای اخیر نیز نشان میدهند که در برخی دستورالعملهای خرید دولتی چین، استفاده از محصولات داخلی به شکل فزایندهای در اولویت قرار گرفته است.
بنابراین، حذف ویندوز را باید بخشی از یک استراتژی بزرگتر دانست، نه یک تصمیم منفرد درباره یک نرمافزار.
یک جنگ فناوری در پشت صحنه
رقابت چین و آمریکا دیگر فقط درباره تعرفه، تراشه یا هوش مصنوعی نیست.
سیستمعامل نیز بخشی از زیرساخت قدرت دیجیتال است.
هر کشوری که کنترل بیشتری بر سیستمعاملهای مورد استفاده در سازمانهای حساس داشته باشد، میتواند کنترل بیشتری بر امنیت، دادهها، بهروزرسانیها و زیرساختهای نرمافزاری خود اعمال کند.
به همین دلیل، حرکت چین از ویندوز به سیستمعاملهای داخلی را میتوان بخشی از تلاش گستردهتر این کشور برای حاکمیت فناوری دانست.
چین واقعاً ویندوز را حذف میکند؟
فعلاً پاسخ دقیق این است: نه از همهجا.
دستور فعلی برخی نهادهای دولتی و وابسته به دولت را هدف گرفته و مشخصاً نسخه دولتی و سفارشی Windows 10 را شامل میشود.
اما اهمیت این تصمیم در جهت حرکت آن است.
چین میخواهد جایی برسد که برای اداره زیرساختهای حساس خود مجبور نباشد به یک شرکت آمریکایی وابسته باشد.
اگر KylinOS، UOS و دیگر سیستمعاملهای داخلی بتوانند مشکلات سازگاری، امنیت، عملکرد و نرمافزار را حل کنند، این تصمیم میتواند به یکی از مهمترین مراحل جدایی فناوری چین از آمریکا تبدیل شود.
در نهایت، حذف ویندوز شاید فقط آغاز ماجرا باشد؛ سؤال بزرگتر این است:
آیا چین میتواند یک اکوسیستم کاملاً مستقل بسازد که حتی بدون فناوری آمریکایی هم کار کند؟
