برداشتن رحم زنان هند امروز در میان کارگران نیشکر منطقه بید به بحرانی تکاندهنده تبدیل شد؛ فقر، فشار کاری و جراحیهای غیرضروری هزاران زن را درگیر کرد و جنجالی شد
ماجرای ۱۳ هزار زن هندی چیست؟
داستان به منطقه بید در ایالت ماهاراشترا، یکی از مراکز مهم کشت نیشکر هند، بازمیگردد؛ جایی که هزاران زن برای کار فصلی در مزارع نیشکر، همراه خانوادههای خود مهاجرت میکنند.
در سال ۲۰۱۹، یک کمیته تحقیقاتی که از سوی دولت ایالتی ماهاراشترا تشکیل شده بود، اعلام کرد از میان ۸۲ هزار و ۳۰۹ زن بررسیشده در بید، ۱۳ هزار و ۸۶۱ نفر تحت عمل هیسترکتومی یا برداشتن رحم قرار گرفته بودند. بیشتر این زنان در گروه سنی ۳۵ تا ۴۰ سال بودند، اما شماری از زنان جوانتر نیز این عمل را انجام داده بودند.
این آمار زمانی جنجالیتر شد که مشخص شد میزان هیسترکتومی در برخی بررسیهای بید بسیار بالاتر از میانگین هند و ماهاراشترا بوده است.
چرا زنان کارگر به برداشتن رحم روی آوردند؟
هیسترکتومی یک عمل جراحی جدی است که طی آن رحم برداشته میشود و در شرایط پزشکی مشخصی، از جمله برخی سرطانها، فیبرومهای شدید، افتادگی رحم یا خونریزیهای غیرطبیعی، میتواند ضروری باشد.
اما مسئله در بید این بود که گزارشهای تحقیقی و شهادت برخی زنان نشان میداد بخشی از جراحیها ممکن است بدون ضرورت پزشکی کافی انجام شده باشد.
کارگران نیشکر معمولاً در شرایط سخت و برای ساعات طولانی کار میکنند. دستمزد آنها نیز به میزان کار وابسته است و در برخی موارد، غیبت از کار میتواند به کاهش درآمد یا جریمه منجر شود. همین فشار اقتصادی، قاعدگی و مشکلات دسترسی به امکانات بهداشتی را به مسئلهای جدی برای زنان تبدیل کرده بود.
در چنین شرایطی، برخی زنان تصور میکردند برداشتن رحم میتواند آنها را از مشکلات دوران قاعدگی و غیبت از کار نجات دهد.
نقش پزشکان در این ماجرا چه بود؟
گزارشهای منتشرشده درباره برداشتن رحم زنان هند نشان میدهد مسئله فقط به شرایط کاری محدود نمیشد.
برخی زنان گفتهاند پزشکان هنگام مراجعه برای درد یا مشکلات زنان، انجام عمل جراحی را توصیه کردهاند. در یک مورد که توسط «ایندین اکسپرس» گزارش شد، زنی گفته بود در ۱۹سالگی پس از شکایت از درد شکمی، به او گفته شد توموری دارد که ممکن است سرطانی شود و در نهایت رحمش برداشته شد.
البته نمیتوان همه این جراحیها را غیرضروری دانست. خود مقامهای هندی نیز تأکید کردهاند که هیسترکتومی در صورت وجود ضرورت پزشکی میتواند یک اقدام درمانی معتبر باشد. مسئله اصلی، احتمال انجام عملهای غیرضروری، فشار اقتصادی و نبود آگاهی و نظارت کافی بوده است.
آمار بید چرا شوکهکننده بود؟
در یک بررسی که کمیسیون زنان ماهاراشترا در سال ۲۰۱۸ سفارش داده بود، میزان هیسترکتومی در نمونه مورد مطالعه در بید حدود ۳۶ درصد گزارش شد؛ در حالی که رقم گزارششده برای ماهاراشترا حدود ۲.۶ درصد و برای کل هند حدود ۳ درصد بود.
همین اختلاف بزرگ باعث شد سازمانهای مدافع حقوق زنان خواستار تحقیق رسمی شوند.
یک بررسی دولتی دیگر نیز نشان داد در سال ۲۰۱۸ از ۲۷۱ زن بررسیشده در بید، ۵۶ نفر سابقه هیسترکتومی داشتند. این آمار بهتنهایی نمیتواند میزان واقعی در کل جمعیت را نشان دهد، اما برای مقامهای ایالتی زنگ هشدار محسوب شد.
زندگی زنان پس از عمل چه شد؟
مشکل برای بسیاری از زنان با پایان جراحی تمام نشد.
یک گزارش درباره پیامدهای این پرونده اعلام کرد از میان ۱۳ هزار و ۸۶۱ زن شناساییشده در تحقیق سال ۲۰۱۹، بیش از ۶ هزار و ۳۰۰ نفر بعد از عمل مشکلات جسمی یا روانی را گزارش کرده بودند؛ از جمله درد مفاصل و کمر، خستگی، اختلال خواب و افت خلق.
متخصصان نیز هشدار دادهاند که برداشتن رحم، بهویژه زمانی که از نظر پزشکی ضروری نباشد، تصمیمی ساده نیست و میتواند پیامدهای طولانیمدت برای سلامت و زندگی فرد داشته باشد.
دولت هند چه اقدامی کرد؟
پس از بالا گرفتن انتقادها، دولت ماهاراشترا اقداماتی برای کنترل جراحیهای هیسترکتومی انجام داد. یکی از این اقدامات، ایجاد روند بررسی پزشکی برای زنان جوانی بود که در بیمارستانهای خصوصی برای چنین عملی معرفی میشدند.
دادههای بعدی نشان میدهد تعداد عملهای هیسترکتومی در بیمارستانهای خصوصی بید پس از این اقدامات کاهش پیدا کرده است؛ طبق دادههایی که «ایندین اکسپرس» منتشر کرده، تعداد زنان انجامدهنده این عمل از ۵ هزار و ۹۷۶ نفر در فاصله ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به ۲ هزار و ۱۰۱ نفر در فاصله ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ کاهش یافته است.
دولت مرکزی هند نیز در سال ۲۰۲۵ در پاسخ به یک پرسش پارلمانی اعلام کرد گزارشها و مطالعاتی درباره فشار یا توصیه به هیسترکتومی در میان برخی کارگران مهاجر نیشکر، بهویژه در بید، وجود دارد و نظارت بر این جراحیها در حوزه دولت ایالتی قرار میگیرد.
ریشه بحران فقط پزشکی نیست
پرونده برداشتن رحم زنان هند در نهایت فقط درباره یک عمل جراحی نیست؛ این ماجرا تصویری از پیوند فقر، شرایط سخت کار، ضعف دسترسی به خدمات بهداشتی و نابرابری جنسیتی است.
زنانی که برای تأمین هزینه زندگی به مزارع نیشکر مهاجرت میکنند، در بسیاری از موارد با کمبود آب، سرویس بهداشتی و امکانات مناسب برای مدیریت دوران قاعدگی روبهرو هستند. پژوهشهای بعدی نیز همچنان از شرایط دشوار زندگی و کار این گروه خبر دادهاند.
به همین دلیل، مسئله بید با انجام چند عمل جراحی یا نظارت بر چند بیمارستان حل نمیشود؛ زیرا تا زمانی که شرایط اقتصادی و کاری این زنان تغییر نکند و دسترسی آنها به خدمات پزشکی و بهداشت قاعدگی بهتر نشود، خطر تکرار چنین بحرانی همچنان وجود خواهد داشت.
