تصویری جنجالی از دونالد ترامپ و دستیارش ناتالی هارب میلیون‌ها بار دیده شد، اما بررسی‌ها نشان داد واقعیتی پشت این تصویر وجود ندارد.
ماجرای تصویر از ترامپ چه بود؟
در روزهای اخیر، تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و ناتالی هارب، دستیار کاخ سفید، را در حال بوسیدن یکدیگر در زمین گلف نشان می‌داد. تصویر خیلی زود در شبکه‌های اجتماعی پخش شد و در چندین پلتفرم میلیون‌ها بازدید به دست آورد.
ظاهر تصویر در نگاه اول شبیه یک عکس واقعی بود؛ نورپردازی، فضای زمین گلف و چهره افراد به شکلی طراحی شده بود که تشخیص ساختگی بودن آن برای مخاطب عادی آسان نباشد.
اما بررسی دقیق‌تر یک نکته مهم را آشکار کرد: این تصویر واقعی نبود.
روزنامه واشنگتن‌پست پس از بررسی نسخه‌های مختلف تصویر با استفاده از ابزارهای تشخیص محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی متعلق به OpenAI و گوگل، نتیجه گرفت که تصاویر با هوش مصنوعی مولد ساخته شده‌اند.
یک جزئیات کوچک همه‌چیز را لو داد
یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی که توجه کاربران و کارشناسان را جلب کرد، دست ناتالی هارب در تصویر بود.
در نسخه واضح‌تر عکس، دست او به شکلی غیرطبیعی دیده می‌شد و شش انگشت داشت. همین جزئیات کوچک باعث شد برخی کاربران درباره اصالت تصویر تردید کنند.
اشتباه در ترسیم دست‌ها یکی از مشکلات شناخته‌شده در تصاویر تولیدشده با مدل‌های هوش مصنوعی است. البته ابزارهای جدید در این زمینه پیشرفت زیادی کرده‌اند و بسیاری از تصاویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی دیگر دارای خطاهای آشکار نیستند.
در همین پرونده نیز نسخه دیگری از تصویر با کیفیت پایین‌تر منتشر شد که تشخیص آن دشوارتر بود. بررسی‌های بعدی نشان داد هر دو نسخه با هوش مصنوعی ساخته یا دستکاری شده‌اند.
چه کسی تصویر را منتشر کرد؟
منشأ دقیق نخستین نسخه تصویر هنوز مشخص نیست.
بررسی‌های واشنگتن‌پست نشان داد دو نسخه از این تصویر، یکی واضح و دیگری تار، در اوایل هفته در شبکه اجتماعی ایکس ظاهر شدند. جست‌وجوی معکوس تصاویر نیز نتوانست منبع اولیه‌ای معتبر برای یک عکس واقعی پیدا کند.
یکی از نخستین پست‌های بسیار پربازدید توسط کاربری به نام Mykhailo Rohoza منتشر شد. او بعداً به واشنگتن‌پست گفت که انتظار نداشته پستش چنین بازدیدی بگیرد و اعلام کرد تصویر را خودش ایجاد نکرده است.
به گفته او، تصویری تار را در ایکس پیدا کرده و تنها برای روشن‌تر و باکیفیت‌تر کردن آن از ChatGPT استفاده کرده است. او همچنین گفته بود شش انگشت موجود در تصویر از قبل در نسخه‌ای که پیدا کرده بود وجود داشته است.
این موضوع نشان می‌دهد که مسیر انتشار یک تصویر جعلی لزوماً با فردی که آن را ساخته، یکی نیست؛ ممکن است یک نفر آن را تولید کند، فرد دیگری آن را بازنشر کند و شخص سوم تنها با بهبود کیفیت تصویر، باعث انتشار گسترده‌تر آن شود.
چرا این تصویر این‌قدر سریع وایرال شد؟
یکی از دلایل مهم انتشار گسترده این تصویر، حضور یک چهره سیاسی بسیار شناخته‌شده در آن بود.
تصاویر مربوط به سیاستمداران معمولاً واکنش سریع کاربران را به دنبال دارند، به‌خصوص زمانی که محتوای تصویر چیزی غیرمنتظره یا بحث‌برانگیز نشان دهد. در این مورد نیز ترکیب چهره ترامپ، یک دستیار شناخته‌شده کاخ سفید و فضای غیررسمی زمین گلف باعث شد تصویر توجه زیادی جلب کند.
بر اساس بررسی واشنگتن‌پست، یکی از پست‌های اولیه بیش از ۱۰ میلیون بازدید دریافت کرد. در کنار آن، نسخه‌های دیگری از تصویر نیز در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شدند.
نکته مهم این است که تعداد بالای بازدید، به هیچ عنوان به معنای واقعی بودن یک تصویر نیست.
کاخ سفید چه گفت؟
کاخ سفید در واکنش به انتشار تصویر، آن را جعلی توصیف کرد. یک مقام کاخ سفید در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست گفت این تصویر واقعی نیست و ادعا کرد انتشار آن بخشی از یک اقدام سیاسی علیه ترامپ بوده است. این بخش از روایت، ادعای کاخ سفید است و واشنگتن‌پست مستقلاً انگیزه سیاسی مشخصی برای سازنده اولیه تصویر را تأیید نکرده است.
همین تفاوت مهم است؛ اصل جعلی بودن تصویر با بررسی‌های فنی و رسانه‌ای تأیید شده، اما اینکه چه کسی آن را ساخته و دقیقاً با چه انگیزه‌ای منتشر کرده، همچنان مشخص نیست.
هوش مصنوعی مرز میان واقعیت و جعل را کمرنگ‌تر کرده است
این ماجرا در شرایطی اتفاق افتاده که ساخت تصاویر واقع‌گرایانه با ابزارهای هوش مصنوعی بسیار ساده‌تر شده است.
در گذشته، یک تصویر جعلی معمولاً با نشانه‌های واضحی مانند برش نامناسب، نور غیرطبیعی یا کیفیت پایین قابل تشخیص بود. اما اکنون می‌توان تصویری ساخت که در نگاه اول کاملاً شبیه یک عکس خبری به نظر برسد.
در پرونده ترامپ نیز حتی نسخه‌ای که کیفیت پایین‌تری داشت، برای مدتی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد تا اینکه بررسی‌های دقیق‌تر و ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی به شناسایی منشأ ساختگی آن کمک کردند.
یک کارشناس تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی در دانشگاه دارتموث نیز به واشنگتن‌پست گفته است که گسترش چنین تصاویر جعلی می‌تواند اعتماد عمومی به تصاویر واقعی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در نتیجه، ماجرای تصویر از ترامپ فقط درباره یک عکس ساختگی نیست؛ بلکه نمونه‌ای از چالشی است که با گسترش هوش مصنوعی برای رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی ایجاد شده است: تصویری که واقعی به نظر می‌رسد، می‌تواند کاملاً ساختگی باشد و گاهی تنها یک جزئیات کوچک، مانند یک انگشت اضافه، برای آشکار شدن حقیقت کافی است.
