هشدار تازه ارتش یمن درباره تسلیحات حوثی‌ها، نگرانی‌ها درباره پروازهای منطقه در تیررس حوثی‌ها و امنیت مسیرهای هوایی دریای سرخ را افزایش داده است.
پروازهای منطقه در تیررس حوثی‌ها چگونه مطرح شد؟
ارتش یمن روز ۲۷ سپتامبر اعلام کرد که حوثی‌ها از سلاح‌های پدافند هوایی با منشأ ایرانی استفاده می‌کنند که به گفته مقام‌های نظامی یمن، تغییر داده شده و به موشک‌های کروز سرگردان تبدیل شده‌اند. این ادعا درباره تسلیحاتی مطرح شده که از مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در استان حدیده به سمت مسیرهای هوایی بین‌المللی در جنوب دریای سرخ شلیک می‌شوند.
مجید النزیلی، سخنگوی نیروهای مسلح وابسته به دولت یمن، گفت این موشک‌ها می‌توانند تا حدود ۲۵ دقیقه در هوا باقی بمانند و از سامانه هدایت حرارتی استفاده کنند. او مدعی شد که چنین سامانه‌ای توانایی تشخیص دقیق میان اهداف نظامی و غیرنظامی را ندارد و به همین دلیل می‌تواند برای هواپیماهای تجاری و پروازهای بشردوستانه خطر ایجاد کند.
با این حال، این ادعا تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده و حوثی‌ها یا مقام‌های ایرانی نیز در گزارش‌های مورد بررسی، این اتهام را تأیید نکرده‌اند.
موشک‌های جدید چه تفاوتی دارند؟
موضوع اصلی در این هشدار، ادعای استفاده از تسلیحاتی است که می‌توانند برای مدتی در آسمان باقی بمانند و به دنبال منبع حرارتی حرکت کنند. کارشناسانی که الجزیره با آنها گفت‌وگو کرده، درباره امکان چنین تغییری بحث کرده‌اند، اما تأکید شده که شواهد قطعی درباره تبدیل یک سامانه پدافند هوایی ایرانی به چنین موشکی در دست نیست.
الئونورا آردماگنی، پژوهشگر مؤسسه مطالعات سیاست بین‌المللی ایتالیا، به الجزیره گفته است که نمی‌توان احتمال تغییر برخی سامانه‌ها را کاملاً رد کرد، اما درباره جزئیات این توانایی‌ها هنوز قطعیت وجود ندارد. او همچنین به سابقه حوثی‌ها در مونتاژ و تغییر برخی تسلیحات با استفاده از قطعات ایرانی اشاره کرده است.
بر اساس گزارش الجزیره، کارشناسان نظامی یمنی نیز مدعی شده‌اند که این نوع تسلیحات می‌تواند تهدیدی متفاوت از موشک‌های بالستیک و پهپادهای معمول ایجاد کند؛ زیرا قابلیت ماندن در هوا و جست‌وجوی هدف را دارد. اما بخش مهمی از این توضیحات همچنان بر ارزیابی‌های کارشناسی و ادعاهای طرف‌های درگیر استوار است.
چرا دریای سرخ برای هوانوردی اهمیت دارد؟
جنوب دریای سرخ در نزدیکی یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی میان خاورمیانه، آفریقا و اروپا قرار دارد. در کنار مسیرهای دریایی باب‌المندب، آسمان این منطقه نیز برای پروازهای بین‌المللی و برخی پروازهای سازمان ملل و نهادهای بشردوستانه اهمیت دارد.
به گفته مقام‌های یمنی، نگرانی اصلی این است که استفاده از تسلیحات جدید در نزدیکی مسیرهای هوایی بین‌المللی، خطر برخورد یا هدف قرار گرفتن هواپیماهایی را ایجاد کند که ارتباط مستقیمی با درگیری نظامی ندارند.
با این حال، یک تحلیل‌گر هوانوردی به الجزیره گفته است که میزان پروازهای تجاری در اطراف یمن در حال حاضر بسیار پایین است و همین موضوع احتمال وقوع یک حادثه ناخواسته را کاهش می‌دهد. در عین حال، مسیرهای هوایی شمالی‌تر به سمت عربستان همچنان دارای ترافیک تجاری هستند و به همین دلیل نگرانی درباره آنها متفاوت است.
ارتباط هشدار یمن با تحریم‌های ایران چیست؟
این هشدار در شرایطی مطرح شده که محدودیت‌های تازه آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایران نیز بر فضای منطقه تأثیر گذاشته است. رویترز گزارش داده بود که از ۲۴ سپتامبر، برخی کشورهای همسایه از جمله امارات و عمان محدودیت‌هایی برای پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایران اعمال کردند.
مقام‌های یمنی این تحولات را با اظهارات اخیر برخی مقام‌های ایرانی درباره محدودیت‌های هوایی مرتبط دانسته‌اند. اما این ارتباط، بخشی از روایت مقام‌های دولت یمن است و نباید به‌عنوان اثبات یک هماهنگی نظامی تلقی شود.
در همین حال، گزارش الجزیره تأکید می‌کند که ادعای استفاده حوثی‌ها از موشک‌های کروز تغییر‌یافته هنوز با شواهد مستقل و قطعی تأیید نشده است. بنابراین، تفاوت میان «هشدار مقام‌های یمنی» و «واقعیت تأییدشده درباره توانایی تسلیحاتی حوثی‌ها» در این ماجرا اهمیت زیادی دارد.
آیا خطر برای هواپیماهای مسافربری تأیید شده است؟
تا این مرحله، گزارش‌ها از هشدار درباره خطر احتمالی صحبت می‌کنند، نه وقوع یک حمله تأییدشده به هواپیمای مسافربری در مسیرهای بین‌المللی جنوب دریای سرخ.
مقام‌های نظامی یمن از سازمان‌های بین‌المللی هوانوردی از جمله سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی و انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی خواسته‌اند موضوع را بررسی کنند.
در نتیجه، عنوان پروازهای منطقه در تیررس حوثی‌ها بیشتر به یک هشدار امنیتی درباره احتمال افزایش خطر اشاره دارد، نه اینکه تمام پروازهای منطقه در حال حاضر هدف حمله قرار گرفته‌اند.
آنچه اکنون اهمیت دارد، این است که آیا شواهد بیشتری درباره ماهیت این تسلیحات منتشر خواهد شد و آیا نهادهای هوانوردی بین‌المللی تغییر مشخصی در ارزیابی خطر مسیرهای هوایی دریای سرخ اعمال خواهند کرد یا خیر. فعلاً بخش قابل‌توجهی از اطلاعات موجود از سوی طرف‌های درگیر در جنگ یمن مطرح شده و نیازمند راستی‌آزمایی مستقل است.
