حمله کمک‌خلبان به فرمانده پرواز فلای‌دبی، هواپیمایی را که عازم تل‌آویو بود تا آستانه یک فاجعه پیش برد؛ اما پشت ماجرای خلبان فلای‌دبی چه بود؟
ماجرای خلبان فلای‌دبی از کجا شروع شد؟
پرواز شماره FZ1073 شرکت فلای‌دبی روز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ از دبی به مقصد تل‌آویو در حرکت بود که در کابین خلبان اتفاقی غیرمنتظره رخ داد. کمک‌خلبان، که یک شهروند عمانی معرفی شده، به فرمانده هندی پرواز حمله کرد و تلاش کرد کنترل هواپیما را در دست بگیرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی مقام‌های اماراتی و گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی، این حمله با استفاده از تبر اضطراری داخل کابین انجام شد. در جریان درگیری، هواپیما به‌شدت ارتفاع کم کرد و برای مدتی شرایطی ایجاد شد که احتمال وقوع یک فاجعه هوایی را افزایش داد.
در نهایت، مسافران و خدمه توانستند کمک‌خلبان را مهار کنند و یک خلبان ذخیره کنترل هواپیما را در دست گرفت. هواپیما نیز به جای ادامه مسیر به سمت تل‌آویو، در عربستان سعودی فرود اضطراری کرد و سرنشینان از هواپیما خارج شدند.
این هواپیما ۱۸۲ نفر را در خود داشت و به همین دلیل، مقام‌های اماراتی حادثه را بسیار جدی ارزیابی کردند و دادستانی امارات آن را یک اقدام تروریستی توصیف کرد. با این حال، تحقیقات درباره انگیزه دقیق مهاجم و ارتباط احتمالی او با افراد یا گروه‌های دیگر همچنان ادامه دارد.
چرا درباره کمک‌خلبان تحقیقات گسترده آغاز شد؟
پس از فرود اضطراری هواپیما، مشخص شد پرونده کمک‌خلبان فقط به اتفاق داخل کابین محدود نمی‌شود. مقام‌های عمانی پیش‌تر او را برای پرواز مناسب تشخیص نداده بودند و بنا بر گزارش‌های منتشرشده، نگرانی‌هایی درباره گرایش‌های افراطی او وجود داشته است.
همین سابقه باعث شده نهادهای امنیتی چند کشور بررسی کنند که چگونه فردی با چنین سابقه‌ای توانسته در نهایت به عنوان کمک‌خلبان یک شرکت هواپیمایی در یک مسیر بین‌المللی حساس فعالیت کند.
استرالیا نیز وارد تحقیقات شده است. پلیس و سازمان‌های اطلاعاتی این کشور در حال بررسی دوره‌ای هستند که این فرد در ملبورن زندگی می‌کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که او در استرالیا تحصیل کرده و پرونده ارتباطات و فعالیت‌های او در این کشور اکنون مورد بررسی قرار گرفته است.
نیوزیلند نیز سوابق مربوط به دوره آموزش پرواز او در این کشور را بررسی می‌کند. بر اساس گزارش‌های تازه، او بخشی از آموزش‌های هوانوردی خود را در نیوزیلند گذرانده بود.
آیا حمله از قبل برنامه‌ریزی شده بود؟
یکی از مهم‌ترین تحولات پرونده در روزهای اخیر، انتشار ادعایی درباره اعتراف کمک‌خلبان در جریان بازجویی است.
خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام اسرائیلی آگاه از تحقیقات گزارش داده که این فرد به بازجویان اماراتی گفته است پیش از استخدام در فلای‌دبی قصد انجام حمله را داشته است. بر اساس همین گزارش، او ظاهراً پیش از استخدام در این شرکت هواپیمایی نیز درباره اجرای نقشه خود فکر کرده بود.
این اطلاعات هنوز باید در چارچوب تحقیقات رسمی بررسی شود و نمی‌توان همه جزئیات منتشرشده درباره انگیزه یا برنامه قبلی او را قطعی دانست.
آسوشیتدپرس نیز گزارش داده که با وجود نگرانی‌های امنیتی درباره سابقه این فرد، محققان تاکنون مدرک قطعی درباره ارتباط او با یک گروه مسلح مشخص پیدا نکرده‌اند و یکی از پرسش‌های اصلی این است که آیا او به تنهایی عمل کرده یا ارتباط سازمان‌یافته‌ای داشته است.
چرا ماجرا به امنیت فرودگاه‌های اسرائیل رسید؟
حادثه پرسش‌های جدی درباره روند بررسی خدمه پروازهای خارجی به مقصد اسرائیل ایجاد کرده است.
اسرائیل یکی از سخت‌گیرانه‌ترین نظام‌های امنیتی هوانوردی جهان را دارد و شرکت‌های هواپیمایی خارجی پیش از ورود به این کشور باید اطلاعات مربوط به خدمه و مسافران را ارائه کنند. با این حال، حضور یک کمک‌خلبان عمانی در کابین هواپیمایی که به سمت تل‌آویو پرواز می‌کرد، توجه زیادی را به خود جلب کرده است؛ زیرا عمان و اسرائیل روابط دیپلماتیک رسمی ندارند.
مقام‌های اسرائیلی اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که آیا اطلاعات موجود درباره کمک‌خلبان به اندازه کافی بررسی شده بود یا نه. همچنین گزارش‌هایی درباره واکنش جنگنده‌های اسرائیلی در زمان از دست رفتن کنترل هواپیما منتشر شده است، هرچند جزئیات این بخش هنوز در حال بررسی است.
آیا ایران در این پرونده نقشی داشته است؟
این بخش از پرونده به‌ویژه برای مخاطبان ایرانی اهمیت پیدا کرده است، زیرا در روزهای اخیر ادعاهایی درباره ارتباط احتمالی این حادثه با ایران مطرح شده است.
با این حال، باید میان ادعا و مدرک تفاوت قائل شد. دونالد ترامپ گفته است که بر اساس اطلاعات اولیه‌ای که دریافت کرده، احتمال ارتباط ایران را مطرح کرده، اما هم‌زمان گزارش آسوشیتدپرس تأکید می‌کند که تاکنون مدرک مشخصی برای ارتباط کمک‌خلبان با ایران ارائه نشده است.
بنابراین در شرایط فعلی نمی‌توان ایران را عامل این حمله معرفی کرد. تحقیقات چندجانبه در امارات، اسرائیل، استرالیا و نیوزیلند همچنان ادامه دارد و بخش مهمی از آن بر سابقه شخصی کمک‌خلبان، مسیر آموزش او، ارتباطاتش و انگیزه واقعی حمله متمرکز است.
آنچه تاکنون قطعی‌تر به نظر می‌رسد این است که یک حمله جدی در کابین پرواز فلای‌دبی رخ داده، هواپیما برای مدتی با خطر از دست دادن کنترل روبه‌رو شده و مداخله مسافران و خدمه مانع از وقوع یک فاجعه بزرگ شده است. اما پاسخ به مهم‌ترین سؤال پرونده، یعنی اینکه این حمله دقیقاً با چه انگیزه‌ای و با چه ارتباطاتی طراحی شده بود، هنوز در مرحله تحقیق قرار دارد.
