ادعای خرید سلاح‌های جعلی چین توسط ایران برای فریب آمریکا و اسرائیل، در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شده است؛ اما پشت این روایت جنجالی چه چیزی واقعیت دارد و کدام بخش آن هنوز تأیید نشده است؟
سلاح‌های جعلی چین چه نقشی در جنگ ایران دارند؟
در ماه‌های اخیر، پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند که مدعی‌اند ایران برای گمراه کردن نیروهای آمریکایی و اسرائیلی، تعداد زیادی تجهیزات نظامی تقلبی از چین خریداری کرده است. در این روایت‌ها از تانک‌های بادی، هواپیماهای ساختگی، سامانه‌های موشکی تقلبی و تجهیزات مشابه نام برده می‌شود.
برخی از این پست‌ها حتی ادعا کرده‌اند که ایران حدود ۹۰۰ هزار نمونه تقلبی از تجهیزات نظامی را از چین وارد کرده است؛ رقمی بسیار بزرگ که توجه کاربران را به خود جلب کرد.
طبق این ادعا، هدف از استفاده از چنین تجهیزاتی آن است که تصاویر ماهواره‌ای، پهپادهای شناسایی و سامانه‌های هدف‌گیری دشمن، تجهیزات ساختگی را با تسلیحات واقعی اشتباه بگیرند. در نتیجه، ممکن است موشک‌های گران‌قیمت به سمت اهدافی شلیک شوند که ارزش نظامی واقعی ندارند.
با این حال، تاکنون هیچ سند معتبر یا تأیید رسمی مستقلی درباره خرید این تعداد تجهیزات تقلبی از چین منتشر نشده است. بنابراین، ادعای واردات گسترده این تجهیزات را نمی‌توان یک واقعیت اثبات‌شده دانست.
آیا تجهیزات نظامی تقلبی واقعاً می‌توانند ارتش‌های بزرگ را فریب دهند؟
استفاده از اهداف ساختگی در جنگ، برخلاف تصور برخی کاربران، یک ایده تازه یا صرفاً تبلیغاتی نیست. ارتش‌ها از دهه‌ها پیش برای محافظت از تجهیزات واقعی و منحرف کردن حملات دشمن، از ماکت‌های نظامی استفاده کرده‌اند.
این تجهیزات ممکن است به شکل تانک، هواپیما، خودروهای نظامی یا سامانه‌های موشکی ساخته شوند. برخی از آن‌ها با باد پر می‌شوند و برخی دیگر از مواد سبک و ساختارهای ثابت تشکیل شده‌اند.
هدف فقط شبیه‌سازی ظاهر یک سلاح نیست. نمونه‌های پیشرفته‌تر تلاش می‌کنند ویژگی‌هایی مانند بازتاب راداری، شکل حرارتی و حتی الگوی استقرار تجهیزات واقعی را تقلید کنند تا شناسایی آن‌ها برای سامانه‌های اطلاعاتی دشوارتر شود.
در جنگ اوکراین و روسیه نیز گزارش‌هایی درباره استفاده از ماکت‌های نظامی منتشر شده است. چنین نمونه‌هایی می‌توانند دشمن را وادار کنند برای شناسایی هدف، زمان و منابع بیشتری صرف کند یا مهمات گران‌قیمت خود را علیه یک هدف بی‌ارزش به کار بگیرد.
ماجرای ۹۰۰ هزار تجهیزات چینی از کجا آغاز شد؟
یکی از روایت‌های پربازدید در مارس ۲۰۲۶ ادعا می‌کرد ایران بیش از ۹۰۰ هزار نمونه بادی و تقلبی از تجهیزات نظامی را از چین وارد کرده است. در این ادعا از تانک‌ها، پرتابگرهای موشکی و تجهیزات نظامی دیگر نام برده می‌شد.
اما بررسی رسانه‌های منتشرکننده این خبر نشان می‌دهد که منشأ اصلی آن پست‌های شبکه‌های اجتماعی بوده و هیچ مدرک مستقلی برای تأیید این رقم ارائه نشده است.
روزنامه «نشنال» نیز در گزارشی درباره گسترش تصاویر جعلی و تولیدشده با هوش مصنوعی در جنگ ایران، به همین ادعاها اشاره کرد و توضیح داد که تصاویر منتشرشده از برخی تجهیزات بادی، واقعی نیستند.
بنابراین، حتی اگر استفاده از ماکت‌های نظامی در جنگ ایران از نظر نظامی امکان‌پذیر باشد، این موضوع به معنای تأیید خرید گسترده آن‌ها از چین نیست.
آیا تصاویر هواپیماهای تقلبی ایران واقعی بودند؟
یکی دیگر از ادعاهای جنجالی، انتشار تصاویر ماهواره‌ای از هواپیماهای نقاشی‌شده روی زمین بود. کاربران مدعی بودند که ایران با کشیدن شکل هواپیماها روی باند یا محوطه پایگاه‌های نظامی، جنگنده‌های آمریکایی و اسرائیلی را به اشتباه انداخته است.
اما بررسی خبرگزاری فرانسه نشان داد که تصاویر مورد استناد در این ادعا با ابزارهای هوش مصنوعی تولید شده‌اند و تصاویر ماهواره‌ای واقعی از حمله به ماکت‌های نقاشی‌شده نیستند.
وب‌سایت راستی‌آزمایی «ایندیا تودی» نیز در بررسی جداگانه‌ای به نتیجه مشابهی رسید و اعلام کرد تصاویر منتشرشده از حمله به هواپیماهای ساختگی، واقعی نیستند.
این نمونه نشان می‌دهد که در جنگ‌های مدرن، نبرد فقط در میدان نظامی جریان ندارد؛ تصاویر جعلی و روایت‌های تأییدنشده نیز می‌توانند به ابزاری برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی تبدیل شوند.
آیا ایران می‌تواند با ماکت‌های ارزان، هزینه جنگ آمریکا را افزایش دهد؟
از نظر نظامی، استفاده از اهداف فریبنده می‌تواند یک مزیت اقتصادی ایجاد کند. ساخت یک ماکت ساده معمولاً بسیار ارزان‌تر از تولید یک تانک، جنگنده یا سامانه موشکی واقعی است. در مقابل، شناسایی و حمله به اهداف اشتباه می‌تواند هزینه مهمات، زمان پرواز و عملیات اطلاعاتی طرف مقابل را افزایش دهد.
با این حال، ارتش‌های پیشرفته تنها به تصاویر ماهواره‌ای متکی نیستند. آن‌ها از ترکیبی از اطلاعات راداری، تصاویر حرارتی، پهپادهای شناسایی، تحلیل تحرکات و منابع اطلاعاتی دیگر برای تشخیص اهداف واقعی استفاده می‌کنند.
به همین دلیل، یک ماکت ساده لزوماً نمی‌تواند سامانه‌های پیشرفته شناسایی را فریب دهد. موفقیت چنین تاکتیکی به کیفیت ساخت، شرایط محیطی و میزان هماهنگی میان تجهیزات ساختگی و عملیات فریب بستگی دارد.
در نهایت، ایده استفاده از تجهیزات تقلبی برای فریب دشمن، بخشی واقعی از جنگ مدرن است؛ اما ادعای خرید ۹۰۰ هزار نمونه چینی توسط ایران و تصاویر مربوط به هواپیماهای نقاشی‌شده، شواهد معتبر کافی ندارند. تفاوت میان این دو موضوع همان چیزی است که در میان موج اخبار جنگی و محتوای ویروسی شبکه‌های اجتماعی نباید نادیده گرفته شود.
