آنچه در ظاهر بهعنوان یک تقابل سیاسی میان واشنگتن و کاراکاس دیده میشود، در لایههای پنهان خود ریشههایی فراتر از نفت دارد. خشم ترامپ از ونزوئلا تنها نتیجه اختلافات دیپلماتیک نبود، بلکه به اقتصاد پنهانی گره خورد که خارج از چارچوب تحریمها عمل میکرد.
اقتصادی خارج از نظم مالی جهانی
در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ، ونزوئلا به یکی از سرسختترین چالشها برای نظام تحریمهای آمریکا تبدیل شد. تمرکز رسانهها اغلب بر نفت بود، اما واقعیت نشان داد که دولت ونزوئلا بهتدریج به منابعی روی آورد که نیازی به بانکها، دلار یا سامانههای مالی بینالمللی نداشتند.
طلا و الماس، بهعنوان داراییهایی فیزیکی و قابلانتقال، به ستون فقرات یک اقتصاد موازی بدل شدند. همین نقطه، آغاز تشدید خشم ترامپ از ونزوئلا بود؛ زیرا این مدل اقتصادی، ابزار فشار سنتی واشنگتن را بیاثر میکرد.
خشم ترامپ از ونزوئلا؛ چرا در این مقطع؟
تحریمهای شدید آمریکا تصادفی نبودند. گزارشهای اطلاعاتی غربی از گسترش استخراج غیررسمی طلا و الماس در مناطق جنوبی ونزوئلا حکایت داشتند؛ مناطقی دور از کنترل کامل دولت مرکزی اما در عمل در خدمت بقای ساختار قدرت.
این منابع برای تأمین هزینهها، پرداخت حقوق، خرید تجهیزات و حتی ایجاد پیوندهای سیاسی منطقهای استفاده میشدند. برای ترامپ، این به معنای شکست سیاست «فشار حداکثری» بود و همین مسئله، لحن او را تندتر کرد.
الماس؛ ثروتی بدون رد دیجیتال
برخلاف نفت، الماس نیازی به زیرساختهای عظیم یا مسیرهای قابلردیابی ندارد. یک سنگ کوچک میتواند ارزشی معادل میلیونها دلار داشته باشد و از مسیرهای غیررسمی جابهجا شود.
تحلیلگران اقتصادی معتقدند همین ویژگی، الماس را به عامل کلیدی در خشم ترامپ از ونزوئلا تبدیل کرد. آمریکا با اقتصادی روبهرو شد که نه از طریق تحریم بانکی قابل مهار بود و نه با کنترل بازار انرژی.
فلزات کمیاب و نگرانیهای ژئوپلیتیک
در کنار الماس، ونزوئلا ذخایر قابلتوجهی از فلزات کمیاب مانند کولتان دارد؛ مادهای حیاتی برای صنایع الکترونیک و فناوری پیشرفته. گزارشهایی درباره همکاری ونزوئلا با بازیگران بینالمللی رقیب آمریکا، حساسیت واشنگتن را دوچندان کرد.
در این چارچوب، ونزوئلا دیگر صرفاً یک کشور نفتی بحرانزده نبود، بلکه به بازیگری بالقوه در بازار منابع راهبردی تبدیل شد؛ تغییری که سطح تقابل را بالا برد.
آیا نفت فقط پوشش ظاهری بود؟
بسیاری از ناظران معتقدند نفت نقش ویترین را داشت، اما مسئله اصلی، منابعی بودند که از دید تحریمها پنهان میماندند. همزمانی اظهارات تند ترامپ با افشای ابعاد اقتصاد زیرزمینی ونزوئلا، این برداشت را تقویت میکند که خشم ترامپ از ونزوئلا ریشهای عمیقتر از اختلافات انرژی داشت.
واکنش واشنگتن؛ تحریم بدون نتیجه قطعی
با وجود فشارهای گسترده، آمریکا نتوانست ساختار قدرت در ونزوئلا را بهطور کامل فلج کند. دلیل اصلی، اتکای روزافزون این کشور به داراییهایی بود که در برابر تحریمها مقاوماند.
این ناکامی نسبی، باعث شد ادبیات سیاسی ترامپ تهاجمیتر شود و تقابل از سطح اقتصادی به سطح تهدیدهای آشکار سیاسی کشیده شود.
مطالعه بيشتر : چگونه از ۸ برنامه درون چتجیپیتی بهطور مستقیم استفاده کنیم؟
درس واشنگتن از تجربه ونزوئلا
تجربه ونزوئلا محدودیتهای قدرت اقتصادی آمریکا را آشکار کرد. زمانی که یک کشور بتواند منابع خود را خارج از نظام مالی جهانی بهکار گیرد، تحریمها کارایی پیشین را از دست میدهند.
از این منظر، خشم ترامپ از ونزوئلا تنها واکنشی سیاسی نبود، بلکه نشانه نگرانی از الگویی بود که میتوانست در دیگر کشورها نیز تکرار شود
