انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ در ۳۰ ژوئن همان سال در سیبری رخ داد؛ انفجاری عظیم که حدود ۲ هزار کیلومتر مربع جنگل را نابود کرد، بیآنکه دهانهای واضح از برخورد بر جا بگذارد.
انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ چه بود؟
بر اساس گزارشهای تاریخی و تحقیقات علمی، انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ در نزدیکی رودخانه پودکامنایا تونگوسکا در سیبری روسیه رخ داد. شاهدان محلی از «نوری خیرهکننده» و «ستونی از آتش در آسمان» سخن گفتهاند که لحظاتی بعد با موجی سهمگین همراه شد.
درختان در شعاع گستردهای خوابانده شدند، شیشهها در صدها کیلومتر آنسوتر شکست و لرزههای ناشی از آن حتی در ایستگاههای لرزهنگاری اروپا ثبت شد. با این حال، تیمهای اعزامی سالها بعد نتوانستند دهانهای کلاسیک مانند محل برخورد یک شهابسنگ پیدا کنند.
چرا دهانهای دیده نشد؟
مهمترین توضیح علمی درباره انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸، پدیدهای به نام «انفجار هوایی» (Airburst) است. در این سناریو، یک جرم آسمانی احتمالاً شهابسنگ یا تکهای از دنبالهدار پیش از برخورد با زمین، در ارتفاع چند کیلومتری منفجر شده است.
چنین انفجاری میتواند انرژی معادل دهها مگاتن TNT آزاد کند، بدون آنکه جسم اصلی به سطح زمین برسد. همین ویژگی باعث شد انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ به بزرگترین انفجار ثبتشده در دوران مدرن تبدیل شود که دهانه مشخصی بر جای نگذاشته است.
قدرت انفجار چقدر بود؟
برآوردها نشان میدهد انرژی آزادشده در انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ چندین برابر بمب اتمی هیروشیما بوده است. با وجود این، منطقه حادثه بهدلیل دورافتادهبودن، جمعیت کمی داشت و تلفات انسانی گسترده گزارش نشد.
با این حال، تأثیر زیستمحیطی آن قابلتوجه بود. هزاران درخت بهصورت شعاعی سرنگون شدند و منطقهای وسیع برای سالها تغییر شکل داد.
مطالعه بيشتر؛ تفسیر عجیب پشت دودل جدید گوگل
چرا هنوز رازآلود است؟
بخش مهمی از شهرت انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ به همین ابهام بازمیگردد. نبود دهانه، فقدان قطعات بزرگ شهابسنگ و تأخیر در تحقیقات اولیه، زمینه گمانهزنیهای متعدد را فراهم کرد؛ از فرضیههای علمی گرفته تا نظریههای غیرعلمی.
با پیشرفت علم سیارهشناسی، اکنون اکثر دانشمندان بر سناریوی انفجار هوایی اتفاق نظر دارند. با این حال، انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ همچنان بهعنوان هشداری درباره خطر اجرام نزدیک به زمین مطرح است.
مطالعه بيشتر؛ یک تصمیم جدید چینی، طراحی خودرو را تغییر میدهد
اهمیت امروز این رویداد
مطالعه انفجار تونگوسکا ۱۹۰۸ به دانشمندان کمک کرده است تا سامانههای پایش اجرام فضایی را توسعه دهند. اگر چنین رویدادی امروز در منطقهای پرجمعیت رخ دهد، پیامدهای انسانی و اقتصادی آن میتواند فاجعهبار باشد.
مطالعه بيشتر ؛ راز لوگوی عجیب در صفحه گوگل چیست؟
به همین دلیل، تونگوسکا فقط یک حادثه تاریخی نیست؛ بلکه نمونهای واقعی از تهدیدهای کیهانی است که همچنان بر فراز زمین در گردشاند.
