صدای مرموز یک لمور در جنگل‌های ماداگاسکار حالا توجه دانشمندان را جلب کرده؛ چون شیوه آواز خواندنش شباهتی عجیب به خوانندگان اپرا دارد.
راز پشت صدای این حیوان
پژوهشگران در مطالعه‌ای تازه متوجه شده‌اند که «ایندری» یا Indri indri هنگام خواندن نت‌های زیرتر، دهان خود را بیشتر باز می‌کند؛ رفتاری که از نظر نحوه تولید و تقویت صدا به تکنیکی شباهت دارد که خوانندگان حرفه‌ای، به‌ویژه سوپرانوها، هنگام اجرای نت‌های بالا استفاده می‌کنند.
ایندری در جنگل‌های بارانی ماداگاسکار زندگی می‌کند و تنها گونه شناخته‌شده لمورهاست که آواز می‌خواند. آوازهای این حیوان معمولاً بلند، کشیده و دارای تغییرات مشخص در زیر و بمی صدا هستند و می‌توانند در میان پوشش متراکم جنگل مسافت قابل توجهی را طی کنند.
دانشمندان معتقدند این صداها تنها برای جلب توجه نیستند. آواز ایندری‌ها نقش مهمی در ارتباط میان اعضای گروه و به‌ویژه مشخص کردن قلمرو آنها دارد؛ یعنی حیوان از صدا برای اعلام حضور خود به گروه‌های دیگر استفاده می‌کند، حتی زمانی که درختان و پوشش جنگلی مانع دید مستقیم آنها می‌شوند.
دانشمندان چگونه متوجه این رفتار شدند؟
تیم تحقیقاتی دانشگاه‌های وارویک و تورین، ۸۳ ویدیو از ۱۹ ایندری وحشی را بررسی کرد. این تصاویر در مناطق جنگلی ماداگاسکار تهیه شده بود و پژوهشگران با استفاده از فناوری ردیابی حرکات بدون تماس، وضعیت لب‌ها و دهان حیوان را تقریباً فریم‌به‌فریم بررسی کردند.
نتیجه جالب بود: هرچه فرکانس صدای ایندری بالاتر می‌رفت، دهان حیوان نیز بیشتر باز می‌شد. این ارتباط در داده‌های بررسی‌شده به اندازه‌ای منظم بود که پژوهشگران آن را صرفاً یک حرکت تصادفی نمی‌دانند.
این یافته اهمیت زیادی دارد، زیرا بیشتر مطالعات مربوط به ارتباط صوتی حیوانات تنها به خود صدا توجه می‌کنند؛ در حالی که این پژوهش تلاش کرده ارتباط میان صدا و حرکت بدن را نیز بررسی کند.
ترفندی شبیه خوانندگان اپرا
این رفتار با مفهومی در آواشناسی به نام تنظیم فرمَنت‌ها یا formant tuning ارتباط دارد. در انسان، خوانندگان حرفه‌ای هنگام رسیدن به نت‌های بالاتر می‌توانند شکل مجرای صوتی و دهان را تغییر دهند تا تشدیدهای صوتی با فرکانس‌های آواز هماهنگ‌تر شوند.
به زبان ساده، تغییر شکل دهان می‌تواند به تقویت برخی فرکانس‌های صدا کمک کند و باعث شود صدا با قدرت بیشتری منتشر شود. پژوهشگران احتمال می‌دهند ایندری نیز هنگام تولید نت‌های بالا از سازوکاری مشابه استفاده کند تا آوازش بهتر در جنگل پخش شود.
البته دانشمندان هنوز نمی‌گویند که ایندری آگاهانه و مانند یک خواننده آموزش‌دیده تصمیم می‌گیرد دهانش را بازتر کند. داده‌های موجود نشان می‌دهند حرکت دهان و زیر و بمی صدا ارتباط مشخصی دارند، اما درباره قصد آگاهانه حیوان نمی‌توان نتیجه قطعی گرفت.
یک راه‌حل مشترک در فاصله میلیون‌ها سال
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این کشف، فاصله تکاملی میان انسان و ایندری است. پژوهشگران می‌گویند آخرین جد مشترک این دو تقریباً ۷۴ میلیون سال پیش زندگی می‌کرده است.
به همین دلیل، شباهت میان شیوه تولید صدا در ایندری و خوانندگان انسان احتمالاً نتیجه انتقال مستقیم یک ویژگی از جد مشترک نیست. محققان آن را نمونه‌ای از تکامل همگرا می‌دانند؛ یعنی گونه‌های بسیار متفاوت، در مواجهه با یک مشکل مشابه، به راه‌حلی مشابه می‌رسند.
مشکل مشترک در اینجا ساده است: چگونه می‌توان صدا را در محیطی متراکم و پرمانع، تا فاصله بیشتری منتقل کرد؟
برای ایندری، پاسخ احتمالاً همان آواز و تغییرات ظریف در مجرای صوتی است.
آواز زیبا در سایه یک تهدید بزرگ
این کشف در شرایطی صورت گرفته که خود ایندری با تهدیدهای جدی روبه‌روست. این لمورها به جنگل‌های ماداگاسکار وابسته‌اند و از بین رفتن زیستگاه طبیعی آنها فشار زیادی بر جمعیتشان وارد کرده است. پژوهشگران همچنین تأکید کرده‌اند که ایندری‌ها به‌سادگی در اسارت قابل نگهداری نیستند و همین موضوع مطالعه و حفاظت از آنها را دشوارتر می‌کند.
در نهایت، شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا این نباشد که یک لمور آواز می‌خواند؛ بلکه این باشد که میلیون‌ها سال تکامل، یک حیوان ساکن جنگل‌های ماداگاسکار را به راه‌حلی رسانده که از نظر فیزیک صدا، شباهت قابل توجهی با تکنیک یک خواننده اپرا دارد.
