تصاویر تازه از تجهیزات نظامی در اختیار حوثیها بحثبرانگیز شده است؛ اما منشأ سلاح آمریکایی حوثیها چیست و چگونه به یکی از پیچیدهترین پروندههای جنگ یمن تبدیل شد؟
سلاح آمریکایی حوثیها چگونه پیدا شد؟
تصاویر منتشرشده از مناطق تحت کنترل حوثیها، بار دیگر توجهها را به تجهیزات و تسلیحاتی جلب کرده که منشأ آمریکایی یا غربی دارند. مشاهده چنین تجهیزاتی در دست این گروه، در نگاه اول تناقضآمیز به نظر میرسد؛ چراکه ایالات متحده طی سالهای گذشته یکی از اصلیترین دشمنان حوثیها بوده و بارها مواضع این گروه را هدف قرار داده است.
اما وجود یک سلاح یا خودروی نظامی ساخت آمریکا در اختیار حوثیها، بهتنهایی ثابت نمیکند که این تجهیزات مستقیماً از سوی واشنگتن به آنها تحویل داده شده است.
بخش مهمی از تجهیزات آمریکایی موجود در یمن، پیش از سقوط برخی مواضع نیروهای دولتی یا در جریان نبردهای داخلی، در اختیار ارتش یمن و نیروهای متحد آن قرار داشت. بخشی از این تجهیزات نیز ممکن است در میدان جنگ به غنیمت گرفته شده باشد.
آمریکا چگونه به تسلیح ارتش یمن کمک کرد؟
پیش از جنگ داخلی گسترده یمن، ایالات متحده برای تقویت دولت مرکزی و نیروهای امنیتی این کشور، تجهیزات نظامی و آموزشی در اختیار آنها قرار میداد.
پس از گسترش نفوذ حوثیها و سقوط صنعا در سال ۲۰۱۴، بخشهایی از تجهیزات نظامی ارتش یمن در اختیار نیروهای حوثی قرار گرفت.
در سالهای بعد نیز حوثیها بارها تصاویری از تجهیزات بهدستآمده از نیروهای رقیب منتشر کردند. این تجهیزات شامل خودروهای نظامی، سلاحهای سبک و برخی سامانههایی بوده که منشأ خارجی داشتهاند.
به همین دلیل، دیدن سلاح آمریکایی حوثیها الزاماً به معنای وجود یک کانال مستقیم میان آمریکا و این گروه نیست.
نقش عربستان در تغییر میدان جنگ
با آغاز مداخله نظامی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن در سال ۲۰۱۵، جنگ وارد مرحله پیچیدهتری شد.
عربستان از دولت بهرسمیتشناختهشده یمن حمایت کرد و آمریکا نیز در مقاطع مختلف از عملیات ائتلاف پشتیبانی لجستیکی و اطلاعاتی داشت. در سوی دیگر، حوثیها از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردار شدند؛ هرچند میزان و نوع این حمایت همواره موضوع بحث میان طرفهای مختلف بوده است.
در چنین جنگی، خطوط مالکیت تجهیزات بهسرعت تغییر میکند. یک خودروی نظامی ممکن است ابتدا در اختیار ارتش یمن باشد، سپس در یک حمله به حوثیها برسد و سالها بعد در تصویری از رژه یا عملیات این گروه دیده شود.
آیا آمریکا مستقیماً به حوثیها سلاح داده است؟
هیچ مدرک معتبر و مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد واشنگتن بهطور رسمی و عامدانه تجهیزات نظامی را برای استفاده حوثیها ارسال کرده است.
برعکس، آمریکا طی سالهای اخیر بارها حوثیها را به دلیل حمله به کشتیها و نیروهای نظامی آمریکا هدف تحریم و عملیات نظامی قرار داده است.
گزارشهای جدید درباره تحولات یمن نیز نشان میدهند حوثیها در جریان درگیریهای اخیر به تجهیزات و مواضع نیروهای رقیب دسترسی پیدا کردهاند. رویترز گزارش داده که حوثیها با کمک مشاوران و تجهیزات ایرانی توانستهاند جایگاه خود را در سواحل دریای سرخ تقویت کنند.
بنابراین، تعبیر «سلاح آمریکایی حوثیها» بیشتر به منشأ ساخت تجهیزات اشاره دارد، نه لزوماً به مسیر انتقال مستقیم آنها از آمریکا به حوثیها.
چرا تصاویر این تجهیزات دوباره خبرساز شدهاند؟
اهمیت تصاویر جدید در زمان انتشار آنهاست. حوثیها در شرایطی این تجهیزات را به نمایش گذاشتهاند که تحولات نظامی در سواحل غربی یمن و اطراف بابالمندب شدت گرفته است.
در روزهای اخیر، گزارشهایی درباره تصرف مناطق راهبردی در نزدیکی دریای سرخ و افزایش فشار حوثیها بر مسیرهای دریایی منتشر شده است. این تحولات نگرانیها درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای تجارت جهانی را افزایش داده است.
بابالمندب مسیر اتصال دریای سرخ به خلیج عدن است و هرگونه تغییر در کنترل مناطق اطراف آن میتواند مستقیماً بر تجارت دریایی و انتقال انرژی اثر بگذارد.
غنیمت جنگی یا انتقال مخفیانه؟
برای پاسخ قطعی باید هر قطعه تجهیزات بهصورت جداگانه بررسی شود. شماره سریال، مدل دقیق، زمان تولید، محل کشف و سابقه استفاده میتواند مشخص کند یک سلاح چگونه وارد یمن شده است.
در برخی موارد، منشأ آمریکایی یک تجهیزات کاملاً قابلاثبات است، اما مسیر رسیدن آن به حوثیها مشخص نیست. در موارد دیگر نیز تصاویر شبکههای اجتماعی ممکن است قدیمی باشند یا مکان و زمان آنها بهدرستی اعلام نشده باشد.
به همین دلیل، استفاده از تصاویر بهعنوان مدرک قطعی برای ادعای «ارسال مستقیم سلاح توسط آمریکا» میتواند گمراهکننده باشد.
یک تناقض ظاهری در جنگ یمن
ماجرای سلاح آمریکایی حوثیها نمونهای از پیچیدگی جنگ یمن است؛ جنگی که در آن تجهیزات کشورهای مختلف در طول سالها میان گروههای رقیب جابهجا شدهاند.
سلاحی که یک دهه پیش برای تقویت نیروهای دولتی یمن ارسال شده بود، ممکن است امروز در اختیار همان گروهی باشد که دولت مرکزی را سرنگون کرده است.
در نتیجه، تصویر یک سلاح آمریکایی در دست حوثیها بیش از آنکه نشاندهنده یک رابطه مستقیم میان واشنگتن و این گروه باشد، میتواند نتیجه سالها جنگ، فروپاشی ساختار نظامی یمن، تصرف انبارها و تغییر مداوم موازنه قدرت در میدان نبرد باشد.
