سناریوی تنگه هرمز هر بار که تنشهای منطقهای بالا میگیرد، دوباره به تیتر اول تحلیلهای اقتصادی بازمیگردد. اگر ایران واقعاً این گذرگاه حیاتی را مسدود کند، قیمت نفت تا کجا میتواند جهش کند و چه کسانی بیشترین هزینه را خواهند پرداخت؟
چرا سناریوی تنگه هرمز اینقدر حساس است؟
تنگه هرمز یکی از حیاتیترین شریانهای انرژی جهان است. بر اساس دادههای Energy Information Administration (EIA) آمریکا، حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت از این گذرگاه عبور میکند. همچنین بخش قابلتوجهی از صادرات گاز مایع قطر نیز وابسته به همین مسیر است.
به همین دلیل، هر بحثی درباره سناریوی تنگه هرمز مستقیماً بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد؛ حتی پیش از وقوع هر اقدام عملی.
جهش قیمت؛ چقدر واقعبینانه است؟
تحلیلهای منتشرشده در رسانههایی مانند Bloomberg و Reuters نشان میدهد که بازار نفت به «ریسک ژئوپولیتیک» بسیار حساس است. در صورت اختلال کامل در تنگه هرمز، برخی مؤسسات مالی احتمال جهش ناگهانی قیمت به بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه را مطرح کردهاند.
با این حال، چنین سناریویی معمولاً کوتاهمدت تلقی میشود؛ زیرا:
• کشورهای مصرفکننده از ذخایر استراتژیک استفاده میکنند
• مسیرهای جایگزین (مانند خطوط لوله عربستان و امارات) فعال میشوند
• فشار دیپلماتیک و نظامی برای بازگشایی مسیر افزایش مییابد
بنابراین، سناریوی تنگه هرمز میتواند شوک قیمتی ایجاد کند، اما پایداری آن وابسته به طول مدت انسداد است.
آیا بستن تنگه عملی است؟
از منظر حقوق بینالملل، تنگه هرمز آبراهی بینالمللی محسوب میشود و بستن کامل آن با واکنش شدید جهانی مواجه خواهد شد. تحلیلگران مؤسسه Chatham House تأکید میکنند که انسداد کامل و طولانیمدت این مسیر بدون درگیری نظامی گسترده بسیار دشوار است.
به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند سناریوی تنگه هرمز بیشتر در قالب تهدید بازدارنده مطرح میشود تا یک گزینه عملی بلندمدت.
مطالعه بيشتر؛ تنگه هرمز: شریان تنش جهانی | ایران چگونه تهدید به بیثبات کردن جهان میکند؟
چه کشورهایی بیشترین آسیب را میبینند؟
آسیبپذیری اصلی متوجه:
• اقتصادهای آسیایی وابسته به نفت خلیج فارس (چین، هند، ژاپن، کره جنوبی)
• کشورهای واردکننده خالص انرژی در اروپا
• بازارهای نوظهور با ذخایر ارزی محدود
افزایش قیمت انرژی میتواند تورم جهانی را دوباره شعلهور کند؛ موضوعی که صندوق بینالمللی پول نیز در گزارشهای اخیر خود نسبت به آن هشدار داده است.
مطالعه بيشتر؛ آیا ایران آماده مینگذاری در تنگه هرمز است؟ پیامدهای این اقدام چه خواهد بود؟
فراتر از نفت؛ پیامدهای سیاسی
سناریوی تنگه هرمز فقط اقتصادی نیست؛ بلکه امنیتی و راهبردی است. هر اختلالی در این گذرگاه، احتمال حضور نظامی گستردهتر قدرتهای جهانی در منطقه را افزایش میدهد.
مطالعه بيشتر؛ باران سرخ ایران؟ ماجرای اتفاق عجیب در ساحل هرمز
در نهایت، سناریوی تنگه هرمز بیش از آنکه یک پیشبینی قطعی باشد، ابزاری در معادله بازدارندگی منطقهای است. اما یک واقعیت روشن است: بازار نفت به تهدید هم واکنش نشان میدهد، نه فقط به اقدام.
