بازگشت چند چهره هنری به ایران، بار دیگر پرونده فاطمه معتمدآریا و فرهادی و مواضع سیاسی گذشته آنها را به موضوع رسانه‌های حکومتی تبدیل کرده است.
پرونده فاطمه معتمدآریا و فرهادی چرا دوباره مطرح شد؟
ماجرا از بازگشت چند هنرمند ایرانی که سال‌ها خارج از کشور زندگی کرده بودند آغاز شد. در روزهای اخیر، رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران گزارش‌هایی درباره سوابق و مواضع برخی از این چهره‌ها منتشر کرده‌اند.
رادیوفردا روز جمعه ۱۰ مهر گزارش داد که صداوسیمای جمهوری اسلامی و خبرگزاری فارس، در گزارش‌هایی جداگانه، خواستار پیگیری مواضع و پرونده‌های قضایی پیشین شماری از هنرمندانی شده‌اند که اخیراً به ایران بازگشته‌اند.
در گزارش صداوسیما نام فاطمه معتمدآریا، اصغر فرهادی و محسن نامجو مطرح شده است. این گزارش از آنچه «عادی‌سازی کنش‌های ضد ملی» خوانده شده ابراز نگرانی کرده و خواستار «اجرای عدالت» شده است.
با این حال، نکته مهم این است که انتشار چنین گزارش‌هایی به معنای صدور حکم قضایی جدید یا تشکیل پرونده تازه برای این افراد نیست. آنچه فعلاً گزارش شده، درخواست رسانه‌های حکومتی برای بررسی یا پیگیری سوابق قبلی آنهاست.
فاطمه معتمدآریا چه سابقه‌ای دارد؟
فاطمه معتمدآریا در سال‌های گذشته بارها درباره مسائل اجتماعی و سیاسی ایران اظهارنظر کرده است. به گزارش رادیوفردا، صداوسیما در گزارش اخیر خود به حمایت او و اصغر فرهادی از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» اشاره کرده است.
خود معتمدآریا نیز در اسفند ۱۴۰۳ گفته بود بیش از یک سال خارج از ایران بوده و پیش‌تر مقام‌های جمهوری اسلامی گذرنامه او را ضبط کرده بودند. او در آن زمان اعلام کرد پس از ۲۲ بار دادگاهی شدن توانسته گذرنامه خود را پس بگیرد.
اکنون بازگشت او به ایران، در شرایطی که رسانه‌های حکومتی دوباره مواضع گذشته‌اش را مورد توجه قرار داده‌اند، باعث شده وضعیت حقوقی و قضایی او بار دیگر در فضای رسانه‌ای مطرح شود.
اما تا زمان انتشار این گزارش، منبع مستقلی از صدور حکم تازه علیه او در ارتباط با بازگشت اخیرش ارائه نکرده است.
اصغر فرهادی چرا در این گزارش‌ها نام برده شد؟
اصغر فرهادی، کارگردان برنده دو جایزه اسکار، یکی دیگر از چهره‌هایی است که صداوسیما در گزارش اخیر خود نام او را مطرح کرده است.
دلیل اشاره رسانه حکومتی به فرهادی، مواضع گذشته او در قبال اعتراضات ایران عنوان شده است. طبق گزارش رادیوفردا، صداوسیما حمایت فرهادی از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» را در کنار مواضع فاطمه معتمدآریا مورد اشاره قرار داده است.
در عین حال، هیچ گزارشی که نشان دهد در همین روزها پرونده قضایی جدیدی علیه فرهادی تشکیل شده یا حکم تازه‌ای برای او صادر شده باشد، در منابع بررسی‌شده مشاهده نمی‌شود.
به همین دلیل، میان طرح نام یک هنرمند در رسانه حکومتی و اقدام رسمی قضایی علیه او باید تفاوت گذاشت.
محسن نامجو چه ارتباطی با ماجرا دارد؟
محسن نامجو نیز در همین گزارش صداوسیما مورد اشاره قرار گرفته است. بازگشت او به ایران در مرداد ۱۴۰۵، پس از حدود دو دهه زندگی خارج از کشور، پیش از این نیز خبرساز شده بود.
نامجو در ویدیویی اعلام کرده بود که از زندگی در غربت خسته شده و تصمیم گرفته به ایران بازگردد. او همچنین گفته بود حتی اگر دیگر نتواند فعالیت موسیقی خود را ادامه دهد، حضور در کنار خانواده برایش اهمیت بیشتری دارد.
نامجو پیش از خروج از ایران با یک پرونده قضایی مواجه شده بود و در سال ۱۳۸۸ دادگاهی در تهران او را به پنج سال زندان به اتهام آنچه «توهین به مقدسات» عنوان شده بود، محکوم کرده بود. با این حال، وکیل او پس از بازگشت اعلام کرد پرونده کیفری بازی علیه او وجود ندارد و او به جرمی متهم نشده است.
همین سابقه باعث شده بازگشت نامجو نیز در کنار بازگشت دیگر هنرمندان مورد توجه رسانه‌های مختلف قرار گیرد.
آیا پرونده‌ها واقعاً دوباره باز شده‌اند؟
فعلاً نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
آنچه منابع معتبر گزارش کرده‌اند، افزایش فشار رسانه‌ای برای بررسی سوابق و مواضع برخی هنرمندان بازگشته به ایران است. رادیوفردا همچنین گزارش داده که خبرگزاری فارس درباره بازگشت فاطمه معتمدآریا خواستار شفاف‌سازی قوه قضائیه درباره وضعیت پرونده‌های قضایی پیشین او شده است.
از سوی دیگر، بی‌بی‌سی فارسی نیز گزارش داده که صداوسیما در برنامه‌ای گفته برخی هنرمندانی که به ایران بازگشته‌اند، به دلیل مواضع پیشین خود باید مورد پیگرد قرار گیرند و نام معتمدآریا و فرهادی را در همین زمینه آورده است.
بنابراین، پرونده فاطمه معتمدآریا و فرهادی فعلاً بیشتر به یک موضوع رسانه‌ای و سیاسی تبدیل شده است تا یک پرونده قضایی تازه که جزئیات رسمی آن منتشر شده باشد. برای مشخص شدن اینکه آیا قوه قضائیه واقعاً اقدام جدیدی انجام خواهد داد یا نه، باید منتظر اطلاعیه یا سند رسمی قضایی ماند.
