پزشکیان در بریکس نه فقط بهخاطر سخنان سیاسی، بلکه با تصویری عجیب از پشت صحنه نشست خبرساز شد؛ تصویری که یک مقام هندی را در این روزها به سوژه فضای مجازی تبدیل کرد.
ماجرای تصویر پزشکیان در بریکس چیست؟
تصویری از نشستهای مرتبط با هجدهمین اجلاس بریکس در دهلی نو در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده که در آن مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در حال صحبت است و فردی در فاصلهای نزدیک پشت سر او دیده میشود. در روایتهای منتشرشده در فضای مجازی، این فرد «راندیر جیسوال»، سخنگوی وزارت خارجه هند، معرفی شده و ادعا شده که او در جریان سخنرانی پزشکیان مشغول خوردن تنقلات بوده است.
همین صحنه باعث شده برخی کاربران با لحنی طنزآمیز درباره بیتوجهی این مقام هندی به سخنان رئیسجمهور ایران شوخی کنند. با این حال، درباره جزئیات مطرحشده در شبکههای اجتماعی، از جمله اینکه دقیقاً چه چیزی خورده میشده یا در پایان چه کسی آن را از مقابل او برداشته، منبع رسمی یا گزارش معتبر مستقلی پیدا نشده است.
بنابراین بهتر است بخش مربوط به «برداشتن جعبه آجیل» را بهعنوان یک روایت شبکههای اجتماعی در نظر گرفت، نه یک واقعیت تأییدشده.
پزشکیان در بریکس واقعاً تنها بود؟
خود تصویر را نباید نشانه انزوای سیاسی پزشکیان یا بیاعتنایی هند به ایران دانست. حضور رئیسجمهور ایران در اجلاس بریکس، نخستین سفر او به هند از زمان آغاز ریاستجمهوریاش بود و پیش از سفر نیز مقامهای هندی بر روابط دیرینه دو کشور تأکید کرده بودند.
راندیر جیسوال نیز در پیام رسمی خود هنگام ورود پزشکیان به دهلی نو، روابط هند و ایران را دارای پیوندهای تمدنی و مردمی عمیق توصیف کرد و گفت دو کشور بهعنوان اعضای بریکس برای پیشرفت و رفاه مشترک همکاری میکنند.
از همین رو، تعبیر «تنها ماندن» بیشتر یک برداشت طنزآمیز از قاب تصویر است تا توصیفی از مناسبات دیپلماتیک تهران و دهلی نو.
محور اصلی دیدار پزشکیان و مودی چه بود؟
در حاشیه اجلاس، پزشکیان با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، دیدار کرد. این دیدار دومین ملاقات دو طرف در کمتر از دو هفته بود و موضوعات مربوط به روابط دوجانبه، تحولات غرب آسیا و مسیر همکاریهای اقتصادی در آن مورد بحث قرار گرفت.
مودی بر اهمیت آزادی کشتیرانی و تجارت و همچنین امنیت دریانوردان تأکید کرد؛ موضوعی که با توجه به بحرانهای منطقهای و اختلال در مسیرهای دریایی اهمیت ویژهای پیدا کرده است. پزشکیان نیز پیش از حضور در اجلاس، بریکس را فرصتی برای تقویت همکاری اقتصادی و کاهش وابستگی به نظام مالی تحت سلطه دلار دانسته بود.
پزشکیان در بریکس چه گفت؟
رئیسجمهور ایران در نشست اقتصادی بریکس بر استفاده بیشتر از ارزهای ملی در مبادلات میان اعضای این گروه تأکید کرد. او همچنین خواستار ایجاد سازوکارهایی شد که تحریمها و انحصار ابزارهای مالی نتوانند تجارت میان کشورها را مختل کنند.
این مواضع برای تهران اهمیت اقتصادی زیادی دارد؛ زیرا ایران در سالهای اخیر تلاش کرده مسیرهای تجاری و مالی جایگزینی در برابر محدودیتهای غرب پیدا کند. بریکس نیز برای ایران یکی از مهمترین چارچوبهای همکاری با اقتصادهای بزرگ غیرغربی محسوب میشود.
چرا یک تصویر ساده اینقدر دیده شد؟
در اجلاسهایی با حضور دهها مقام سیاسی، تصاویر رسمی معمولاً با دقت زیادی انتخاب میشوند و هر اتفاق کوچک در پسزمینه میتواند در شبکههای اجتماعی به یک سوژه مستقل تبدیل شود. در این مورد نیز تمرکز کاربران روی رفتار فرد حاضر پشت سر پزشکیان، فضای رسمی نشست را برای لحظاتی به حاشیه برد.
با این حال، آنچه درباره پزشکیان در بریکس اهمیت بیشتری دارد، محتوای مذاکرات و جایگاه ایران در همکاریهای اقتصادی بریکس است، نه صرفاً یک قاب طنزآمیز.
هجدهمین اجلاس بریکس در دهلی نو در شرایطی برگزار شد که جنگها و بحرانهای غرب آسیا، وضعیت تجارت جهانی، تحریمها و امنیت مسیرهای انرژی در دستور کار بسیاری از اعضا قرار داشت.
در نتیجه، تصویر جنجالی پشت سر پزشکیان میتواند برای فضای مجازی سرگرمکننده باشد، اما واقعیت دیپلماتیک پزشکیان در بریکس بسیار فراتر از چند ثانیه تصویر است: تهران در این نشست به دنبال تقویت روابط اقتصادی، استفاده از ظرفیت بریکس برای مقابله با فشارهای مالی و گسترش همکاری با هند بود.
