کشوری کوچک در قلب اروپا که تولید ناخالص داخلی سرانه آن از ۲۲۰ هزار دلار عبور کرده است؛ اما آیا مردم این کشور واقعاً از بدو تولد میلیونر هستند یا پشت این تصویر شگفت‌انگیز، راز اقتصادی متفاوتی پنهان شده است؟
مردم این کشور چگونه به چنین ثروتی رسیده‌اند؟
لیختن‌اشتاین، شاهزاده‌نشینی کوچک میان سوئیس و اتریش، با جمعیتی حدود ۴۰ هزار نفر یکی از ثروتمندترین اقتصادهای جهان را در اختیار دارد. بر اساس داده‌های بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی سرانه این کشور در سال ۲۰۲۴ به حدود ۲۲۰ هزار دلار رسیده است؛ رقمی که آن را در جایگاهی استثنایی در میان اقتصادهای جهان قرار می‌دهد.
این عدد در نگاه نخست ممکن است چنین تصوری ایجاد کند که هر شهروند لیختن‌اشتاین سالانه بیش از ۲۲۰ هزار دلار درآمد دارد. اما واقعیت متفاوت است. تولید ناخالص داخلی سرانه از تقسیم ارزش کل کالاها و خدمات تولیدشده در اقتصاد یک کشور بر جمعیت آن به دست می‌آید و معادل حقوق یا ثروت شخصی هر فرد نیست.
با این حال، این رقم تصادفی به دست نیامده است. لیختن‌اشتاین طی دهه‌ها اقتصادی متکی بر تولید تخصصی، خدمات مالی و تجارت بین‌المللی ساخته و توانسته از محدودیت جمعیت و مساحت کوچک خود عبور کند.
راز ثروت لیختن‌اشتاین فقط بانکداری نیست
بسیاری تصور می‌کنند ثروت لیختن‌اشتاین عمدتاً از بانک‌ها و فعالیت‌های مالی سرچشمه می‌گیرد؛ اما صنعت نیز یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد این کشور است. شرکت‌های فعال در حوزه ماشین‌آلات، فناوری‌های دقیق، تجهیزات صنعتی و محصولات تخصصی، نقش مهمی در صادرات و درآمد ملی دارند.
قرار گرفتن در قلب اروپا و دسترسی نزدیک به بازارهای بزرگ منطقه، مزیت دیگری برای این اقتصاد کوچک ایجاد کرده است. آلمان و اتریش از مهم‌ترین مقاصد صادراتی لیختن‌اشتاین هستند و ارتباط اقتصادی نزدیک با سوئیس نیز به تقویت تجارت و سرمایه‌گذاری کمک کرده است.
در کنار بخش صنعتی، خدمات مالی، مدیریت دارایی و فعالیت شرکت‌های بین‌المللی نیز جایگاه مهمی دارند. ترکیب این فعالیت‌ها باعث شده لیختن‌اشتاین برخلاف بسیاری از کشورهای کوچک، صرفاً به یک منبع درآمد یا یک صنعت خاص وابسته نباشد.
کارگرانی که در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند
یکی از مهم‌ترین دلایل بالا بودن تولید ناخالص داخلی سرانه لیختن‌اشتاین، ساختار غیرمعمول بازار کار آن است. جمعیت ساکن این کشور بسیار کمتر از تعداد افرادی است که در اقتصاد آن فعالیت می‌کنند؛ زیرا شمار زیادی از کارکنان هر روز از کشورهای همسایه برای کار وارد لیختن‌اشتاین می‌شوند.
بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۲۶، حدود ۵۷ درصد نیروی کار این کشور را کارکنان مرزی تشکیل می‌دهند؛ یعنی افرادی که در لیختن‌اشتاین کار می‌کنند، اما محل زندگی‌شان در کشور دیگری است.
این موضوع تأثیر مستقیمی بر محاسبه درآمد سرانه دارد. ارزش اقتصادی تولیدشده توسط این کارکنان در تولید ناخالص داخلی لیختن‌اشتاین محاسبه می‌شود، در حالی که آن‌ها لزوماً جزو جمعیت ساکن کشور نیستند. در نتیجه، تقسیم تولید اقتصادی بر جمعیت ساکن می‌تواند رقم سرانه را به سطحی بسیار بالا برساند.
صندوق بین‌المللی پول نیز به همین مسئله اشاره کرده و نشان داده است که با تعدیل اثر رفت‌وآمد کارکنان مرزی، تصویر تولید ناخالص داخلی سرانه متفاوت خواهد بود.
آیا واقعاً همه شهروندان میلیونر هستند؟
پاسخ کوتاه، خیر است. آمارهای رسمی سال ۲۰۲۴ لیختن‌اشتاین نشان می‌دهد که ثروت در این کشور به شکل یکسان میان خانوارها توزیع نشده است. طبق گزارش اداره آمار این کشور، ۱۷.۷ درصد خانوارها دارایی خالصی بیش از یک میلیون فرانک سوئیس داشته‌اند؛ اما این رقم به معنای میلیونر بودن همه ساکنان نیست.
همچنین نیمی از جمعیت در سال ۲۰۲۴ درآمد قابل‌تصرف معادل یا کمتر از ۶۲ هزار و ۹۵۱ فرانک سوئیس داشته‌اند. این آمار نشان می‌دهد که حتی در یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان نیز تفاوت درآمد و دارایی میان گروه‌های مختلف جامعه وجود دارد.
بنابراین، تصویر کشوری که تمام مردم آن از بدو تولد میلیونر هستند، بیشتر یک روایت جذاب رسانه‌ای است تا واقعیتی آماری. آنچه لیختن‌اشتاین را متمایز می‌کند، توانایی آن در ایجاد اقتصادی با ارزش تولید بالا، صنایع تخصصی، خدمات مالی قدرتمند و پیوند گسترده با بازارهای بین‌المللی است.
در نهایت، راز این کشور کوچک نه در ثروتمند به دنیا آمدن همه شهروندان، بلکه در ساختن اقتصادی نهفته است که با وجود جمعیت اندک، ارزش اقتصادی چشمگیری تولید می‌کند؛ مدلی که نشان می‌دهد اندازه جغرافیایی یک کشور لزوماً تعیین‌کننده قدرت اقتصادی آن نیست.
