حوثیهای یمن اعلام کردهاند که رفتوآمد دریایی در دریای سرخ برای همه کشتیها امن است، اما کشتیهای سعودی امن نخواهند بود؛ تصمیمی که تنش با ریاض را وارد مرحله تازهای کرده است.
حوثیها دقیقاً چه گفتند؟
در پی تشدید درگیریها میان نیروهای حوثی و نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی در یمن، مقامهای حوثی اعلام کردند که کشتیرانی و تجارت بینالمللی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب میتواند ادامه پیدا کند، اما کشتیهای سعودی همچنان مشمول ممنوعیت اعلامشده قبلی هستند.
این پیام در شرایطی منتشر شد که حوثیها در روزهای اخیر پیشروی قابلتوجهی در سواحل غربی یمن داشتهاند و کنترل بندر المخا و بخشهایی از مناطق نزدیک به بابالمندب را به دست گرفتهاند.
بنابراین، عبارت کشتیهای سعودی امن در اینجا به معنای تضمین امنیت کشتیرانی نیست؛ بلکه بخشی از موضع اعلامی حوثیها درباره تفکیک کشتیهای سعودی از سایر کشتیهای تجاری است.
چرا عربستان هدف جداگانهای است؟
ریشه این استثنا به نقش عربستان در جنگ یمن بازمیگردد. ریاض سالها از دولت یمن در برابر حوثیها حمایت کرده و در درگیریهای اخیر نیز نیروهای وابسته به دولت یمن را پشتیبانی میکند.
در مقابل، حوثیها حملات خود را علیه عربستان بخشی از پاسخ به آنچه «تجاوز» و محاصره مناطق تحت کنترل خود میدانند معرفی میکنند. سخنگوی این گروه گفته است که عملیات آنها تا زمانی ادامه خواهد داشت که حملات علیه یمن متوقف و محاصره برداشته شود.
در نتیجه، استثنا کردن کشتیهای سعودی بیشتر یک پیام سیاسی و نظامی مستقیم به ریاض است تا یک تصمیم عمومی درباره تمام کشتیرانی در دریای سرخ.
کشتیهای سعودی امن واقعاً چه معنایی دارد؟
بیانیه حوثیها تلاش میکند میان دو موضوع تفاوت بگذارد: از یک طرف، مقابله با عربستان و از طرف دیگر، تهدید گسترده کشتیرانی بینالمللی.
حوثیها مدعیاند که عملیاتشان علیه اهداف مشخص انجام میشود و سایر کشتیها میتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.
اما این ادعا به معنای آن نیست که شرکتهای کشتیرانی میتوانند بدون نگرانی وارد منطقه شوند. سابقه حملات حوثیها، جنگ داخلی یمن و تغییر سریع خطوط درگیری باعث شده امنیت دریایی همچنان موضوعی پرریسک باشد.
حتی پیش از این تحولات، حملات و تهدیدهای دریایی در منطقه باعث کاهش شدید تردد از بابالمندب شده بود. گزارشها میگویند حجم عبور کشتیها از این مسیر حدود ۶۰ درصد کاهش یافته و برخی نفتکشهای سعودی برای دور زدن خطر، مسیرهای طولانیتر را انتخاب کردهاند.
بابالمندب چرا اینقدر مهم است؟
اهمیت ماجرا فقط به عربستان محدود نیست. تنگه بابالمندب یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان است و دریای سرخ را به خلیج عدن و مسیر اقیانوس هند متصل میکند.
کنترل مناطق نزدیک این تنگه به حوثیها امکان میدهد فشار بیشتری بر مسیرهای انتقال نفت و کالا وارد کنند. پیشروی اخیر آنها نیز نگرانیها درباره اختلال در تجارت جهانی را افزایش داده است.
این مسئله برای عربستان اهمیت بیشتری دارد، زیرا با دشوار شدن استفاده از مسیرهای دیگر منطقه، دریای سرخ به یکی از مسیرهای مهم انتقال نفت این کشور تبدیل شده است. هرگونه تهدید علیه این مسیر میتواند هزینه حملونقل و زمان رسیدن محمولهها را افزایش دهد.
آیا واقعاً همه کشتیها به جز سعودیها در امان هستند؟
نه لزوماً. این موضوع باید به عنوان ادعای حوثیها بیان شود، نه یک واقعیت تضمینشده درباره امنیت دریایی.
حتی نهادهای تخصصی دریایی، امنیت منطقه را بر اساس بیانیههای گروههای درگیر تعیین نمیکنند و سابقه حملات، نوع کشتی، ارتباط آن با کشورهای مختلف و وضعیت نظامی منطقه اهمیت دارد. هشدارهای دریایی آمریکا نیز همچنان درباره خطر اقدامات خصمانه حوثیها در بخشهایی از دریای سرخ و بابالمندب هشدار میدهد.
بنابراین، استثنا کردن کشتیهای سعودی بیشتر نشاندهنده تغییر اولویت حوثیها از تهدید عمومی کشتیرانی به فشار مستقیم بر عربستان است؛ تغییری که همزمان با پیشروی زمینی این گروه در نزدیکی یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی رخ داده است.
