سالها گاز متان بهعنوان یکی از خطرناکترین گازهای گلخانهای شناخته میشد؛ اما امروز، علم میخواهد آن را از دشمن محیطزیست به منبع انرژی و مواد تبدیل کند.
متان؛ مشکل بزرگ یا فرصت پنهان؟
متان از دامداری، دفن زباله و صنایع انرژی آزاد میشود و اثر گرمایش آن در کوتاهمدت بسیار قویتر از دیاکسیدکربن است. اما همین گاز متان، اگر مهار و تبدیل شود، میتواند به سوخت پاکتر یا حتی پلاستیکهای زیستی بدل شود؛ تغییری که نگاه به آلودگی را دگرگون میکند.
گاز متان؛ وقتی آلودگی به ماده خام تبدیل میشود
پژوهشگران با بهرهگیری از میکروارگانیسمها و فرآیندهای زیستی، متان را میخورانند و خروجی میگیرند: پلیمرها، سوخت و مواد شیمیایی مفید. این روشها، بهجای سوزاندن متان، آن را به زنجیره ارزش میافزایند و انتشار را کاهش میدهند.
از محل دفن زباله تا کارخانه
یکی از مزیتهای کلیدی این فناوریها، نزدیکی به منبع است. تأسیسات میتوانند کنار محلهای تولید متان مانند مراکز دفن زباله یا واحدهای کشاورزی نصب شوند. در این سناریو، گاز متان همانجا تبدیل میشود؛ بدون نیاز به انتقال پرهزینه و پرریسک.
چرا این رویکرد اهمیت دارد؟
• کاهش مستقیم انتشار گازهای گلخانهای
• تولید سوخت و مواد با ارزش افزوده
• کاهش وابستگی به منابع فسیلی سنتی
• همراستایی با اقتصاد چرخشی
با این مزایا، گاز متان از تهدید اقلیمی به اهرم گذار انرژی تبدیل میشود.
پلاستیک از گاز؟ بله!
برخی فرآیندها قادرند از متان، پلاستیکهای زیستی تولید کنند که ردپای کربنی کمتری دارند. این یعنی بخشی از مشکل پلاستیک وابستگی به نفت میتواند با گاز متان حل شود؛ راهحلی که همزمان دو بحران را هدف میگیرد.
چالشها؛ چرا همهجا اجرا نشده؟
با وجود امیدها، موانعی وجود دارد: مقیاسپذیری صنعتی، هزینههای اولیه، پایداری کاتالیزورها و چارچوبهای مقرراتی. منتقدان میگویند تا زمانی که این چالشها حل نشود، نقش گاز متان در تحول بزرگ محدود میماند. حامیان اما معتقدند مسیر روشن است.
اثر بر بازار انرژی
اگر این فناوریها گسترش یابند، میتوانند معادلات بازار را تغییر دهند. گاز متان دیگر فقط محصول جانبی نخواهد بود؛ بلکه خوراک کارخانههای جدید میشود. این تغییر، سرمایهگذاریها را به سمت نوآوریهای سبز سوق میدهد.
دولتها با وضع مشوقها و استانداردها میتوانند شتابدهنده باشند. مهار گاز متان یکی از سریعترین راهها برای کاهش گرمایش کوتاهمدت است؛ بنابراین، سیاستگذاری هوشمند نقش کلیدی دارد.
آینده نزدیک یا دور؟
کارشناسان میگویند نسخههای اولیه تجاری در راهاند، اما گذار کامل زمان میبرد. با این حال، هر واحدی که امروز متان را تبدیل میکند، گامی عملی بهسوی آیندهای پاکتر است. گاز متان در این مسیر، از «زباله» به «سرمایه» تغییر هویت میدهد.
داستان گاز متان نمونهای از تغییر پارادایم است: آنچه دیروز تهدید بود، امروز میتواند راهحل باشد. اگر علم، سرمایه و سیاست همراستا شوند، آیندهای که زباله سوخت میشود، دیگر رویا نخواهد بود.
