در نیویورک، قانونی که به بیماران مبتلا به بیماریهای لاعلاج اجازه میدهد در شرایط مشخص برای پایاندادن به زندگی خود داروی تجویزی دریافت کنند، از ۵ اوت ۲۰۲۶ اجرایی شده است؛ همزمان، مجموعهای تازه به نام Quiĕtus فعالیت خود را برای کمک به بیماران و خانوادههایشان در عبور از مراحل پزشکی و قانونی این فرایند آغاز کرده است. همین ترکیب، بحثی جنجالی درباره مرز میان مراقبت پزشکی، حق انتخاب بیمار و پایان زندگی به راه انداخته است.
شرکتی که برای پایان زندگی شکل گرفت
Quiĕtus خود را یک شرکت درمانی برای «کشتن بیماران» معرفی نمیکند، بلکه یک خدمت هماهنگی مراقبت است که به بیماران مبتلا به بیماریهای پایانی کمک میکند گزینههای قانونی خود را بررسی کنند و در صورت واجد شرایط بودن، روند پزشکی لازم را طی کنند. این مجموعه میگوید شبکهای از پزشکان، پرستاران، مددکاران اجتماعی و روانشناسان را برای همراهی با بیماران تشکیل داده است.
این مجموعه فعالیت خود را دقیقاً در همان روزی آغاز کرد که قانون جدید نیویورک اجرایی شد. بر اساس گزارش نیویورکتایمز، این گروه که توسط متخصصان مراقبتهای تسکینی و پایان زندگی شکل گرفته، از نخستین مجموعههای سازمانیافته در ایالت نیویورک است که بهطور مشخص برای کمک به بیماران در فرایند «کمک پزشکی برای مرگ» فعالیت میکند.
قانون نیویورک چه اجازهای میدهد؟
قانون جدید به هر فردی اجازه پایاندادن به زندگی نمیدهد. فرد متقاضی باید حداقل ۱۸ سال داشته باشد، ساکن نیویورک باشد و به بیماری لاعلاجی مبتلا باشد که بر اساس تشخیص پزشکی احتمال دارد طی شش ماه یا کمتر به مرگ منجر شود.
علاوه بر این، بیمار باید توانایی تصمیمگیری آگاهانه داشته باشد. درخواست او باید از مسیرهای قانونی مشخص ثبت شود و دو پزشک باید بیماری نهایی و صلاحیت تصمیمگیری او را تأیید کنند. ارزیابی اجباری سلامت روان نیز بخشی از این فرایند است.
یکی از مهمترین محدودیتهای قانون این است که بیمار خودش باید دارو را مصرف کند؛ یعنی قانون نیویورک با «اتانازی» به معنای تزریق مستقیم داروی کشنده توسط پزشک یکسان نیست. همچنین پس از صدور نسخه، یک دوره انتظار پنجروزه پیش از دریافت دارو وجود دارد.
چرا نام این شرکت جنجالی شده است؟
نام Quiĕtus بهخودیخود بحثبرانگیز است؛ این واژه ریشه لاتین دارد و به مفاهیمی مانند آرامش و رهایی اشاره میکند. خود شرکت نیز مأموریتش را کمک به افراد مبتلا به بیماریهای پایانی برای عبور از مراحل قانونی و پزشکی و رسیدن به «پایانی آرام» توصیف میکند.
اما منتقدان این رویکرد، نگرانیهای اخلاقی و پزشکی جدی مطرح میکنند: آیا پزشکی که وظیفهاش حفظ و بهبود زندگی است، باید در فرایند پایاندادن عمدی به زندگی بیمار نیز نقش داشته باشد؟ و آیا تضمین میشود تصمیم بیمار کاملاً آزادانه و بدون فشار اقتصادی، خانوادگی یا روانی گرفته شده باشد؟
در مقابل، حامیان قانون استدلال میکنند که بیمار مبتلا به بیماری لاعلاج باید بتواند درباره آخرین مرحله زندگی خود تصمیم بگیرد و در شرایطی که درمانی برای نجات او وجود ندارد، کاهش رنج و حفظ اختیار فرد نیز بخشی از مراقبت پزشکی است. دولت نیویورک نیز تأکید کرده که قانون با مجموعهای از الزامات و محافظتها طراحی شده تا از سوءاستفاده یا اجرای نادرست آن جلوگیری شود.
«شرکت پایان زندگی» واقعاً چه میفروشد؟
عنوان «شرکت پایان زندگی» شاید این تصور را ایجاد کند که Quiĕtus مستقیماً داروی مرگ میفروشد، اما ساختار قانونی و توضیحات رسمی شرکت چنین چیزی را تأیید نمیکند. Quiĕtus میگوید خودش ارائهدهنده خدمات پزشکی یا یک مرکز درمانی نیست و نقش آن هماهنگی و ارجاع بیماران به متخصصان مستقل دارای مجوز است.
در واقع، این شرکت به بیمار کمک میکند بفهمد آیا واجد شرایط قانونی است، چه ارزیابیهایی لازم دارد و چگونه میتواند با پزشکان و متخصصان مرتبط ارتباط برقرار کند.
آغاز یک بحث بزرگتر
نیویورک با اجراییشدن این قانون به جمع ایالتهای آمریکایی پیوسته که نوعی از کمک پزشکی برای مرگ را قانونی کردهاند. اما ورود یک مجموعه تخصصی مانند Quiĕtus به این حوزه، موضوع را از یک قانون روی کاغذ به یک خدمت واقعی و قابل استفاده برای بیماران تبدیل کرده است.
به همین دلیل، ماجرای این شرکت پایان زندگی فقط داستان یک کسبوکار عجیب نیست؛ بلکه نشانه تغییری عمیق در نگاه بخشی از نظام پزشکی و قانونگذاری آمریکا به مفهوم «حق انتخاب در پایان زندگی» است؛ تغییری که هم طرفداران جدی دارد و هم پرسشهای اخلاقی سنگینی درباره مرز میان درمان، اختیار و مرگ ایجاد کرده است.
