میلیون‌ها آمریکایی برای تغییر مسیر کشورشان پای صندوق‌های رأی رفتند، اما جنگ با ایران همچنان ادامه دارد. پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ پرسشی مهم ایجاد کرده است: اگر مردم آمریکا خواهان تغییر باشند، چرا نتیجه انتخابات نمی‌تواند فوراً به جنگ پایان دهد؟
جنگ ایران آمریکا؛ چرا رأی مردم کافی نیست؟
انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ برای دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه به شکستی سیاسی تبدیل شد. دموکرات‌ها توانستند کنترل هر دو مجلس کنگره، یعنی مجلس نمایندگان و سنا، را به دست بگیرند و به سلطه یکپارچه جمهوری‌خواهان بر واشنگتن پایان دهند.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در پنجم نوامبر، جنگ هشت‌ماهه با ایران و افزایش قیمت بنزین از جمله عواملی بودند که به نارضایتی رأی‌دهندگان و شکست جمهوری‌خواهان کمک کردند. ترامپ نیز تأثیر جنگ و افزایش هزینه‌های انرژی بر نتایج انتخابات را پذیرفت.
اما تغییر اکثریت کنگره به معنای پایان خودکار عملیات نظامی نیست. آمریکایی‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای رئیس‌جمهور را انتخاب نمی‌کنند؛ آن‌ها ترکیب مجلس نمایندگان و بخشی از کرسی‌های سنا را تغییر می‌دهند. در نتیجه، حتی اگر اکثریت جدید با ادامه جنگ مخالف باشد، برای تبدیل این مخالفت به تصمیم اجرایی باید از مسیرهای قانونی و سیاسی عبور کند.
رئیس‌جمهور آمریکا چقدر اختیار شروع جنگ را دارد؟
یکی از مهم‌ترین دلایل پیچیدگی این موضوع، تقسیم اختیارات نظامی میان رئیس‌جمهور و کنگره در قانون اساسی آمریکاست.
طبق قانون اساسی، کنگره اختیار اعلام جنگ را دارد و می‌تواند بودجه نیروهای مسلح را تصویب کند. در مقابل، رئیس‌جمهور فرمانده کل نیروهای مسلح است و مسئولیت هدایت عملیات نظامی را بر عهده دارد.
همین تقسیم قدرت باعث شده است که در تاریخ آمریکا، رؤسای جمهور در برخی شرایط بدون دریافت مجوز رسمی برای اعلام جنگ، دستور عملیات نظامی در خارج از کشور را صادر کنند. حدود اختیارات رئیس‌جمهور در چنین شرایطی همواره محل اختلاف حقوقی و سیاسی بوده است.
بنابراین، حتی تغییر ترکیب کنگره نیز لزوماً مانع اقدام فوری رئیس‌جمهور نمی‌شود؛ به‌ویژه زمانی که کاخ سفید عملیات را در چارچوب اختیارات اجرایی یا ضرورت‌های امنیت ملی توجیه کند.
قانون ۶۰ روزه چگونه می‌تواند جنگ را محدود کند؟
یکی از ابزارهای مهم کنگره برای نظارت بر تصمیم‌های نظامی رئیس‌جمهور، قانون اختیارات جنگی مصوب سال ۱۹۷۳ است.
بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور باید در شرایط مشخص، کنگره را از ورود نیروهای آمریکایی به درگیری‌های نظامی مطلع کند. همچنین در صورت گزارش یا الزام به گزارش عملیات نظامی، مهلتی ۶۰ روزه برای ادامه استفاده از نیروهای مسلح بدون مجوز مشخص کنگره در نظر گرفته شده است.
این مدت در شرایطی می‌تواند حداکثر ۳۰ روز دیگر تمدید شود تا خروج نیروها امکان‌پذیر باشد. در غیر این صورت، قانون خواستار پایان استفاده از نیروهای نظامی در آن عملیات است.
با این حال، اجرای این قانون همیشه ساده نبوده است. رؤسای جمهور مختلف درباره دامنه اختیارات خود و نحوه اجرای قانون اختیارات جنگی اختلاف‌نظر داشته‌اند. به همین دلیل، وجود این قانون به معنای آن نیست که کنگره می‌تواند در هر شرایطی با یک رأی، جنگ را فوراً متوقف کند.
دموکرات‌ها چگونه می‌توانند فشار را بر ترامپ افزایش دهند؟
پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس، ابزارهای مهمی در اختیار مخالفان جنگ قرار می‌دهد. نخستین ابزار، کنترل بودجه است. کنگره می‌تواند درباره اختصاص منابع مالی به عملیات نظامی بحث کند و با تصویب قوانین بودجه‌ای، محدودیت‌هایی برای هزینه‌کرد دولت ایجاد کند.
ابزار دوم، نظارت و تحقیق است. نمایندگان و سناتورهای دموکرات می‌توانند مقام‌های دولت را برای پاسخ‌گویی درباره اهداف جنگ، هزینه‌های نظامی، تلفات و پیامدهای اقتصادی به جلسات کنگره دعوت کنند.
ابزار سوم، تصویب قوانین و قطعنامه‌هایی برای محدود کردن اختیارات دولت در ادامه عملیات نظامی است. البته برای تبدیل بسیاری از این طرح‌ها به قانون، باید مراحل قانون‌گذاری طی شود و احتمال مخالفت رئیس‌جمهور و استفاده از حق وتو نیز وجود دارد.
خبرگزاری رویترز در چهارم نوامبر گزارش داد که دموکرات‌ها پس از به دست گرفتن کنترل کنگره ممکن است از ابزارهای بودجه‌ای، قانون‌گذاری و نظارتی برای محدود کردن سیاست خارجی ترامپ استفاده کنند. پایان دادن یا محدود کردن جنگ ایران نیز از جمله موضوعاتی بود که در این گزارش مطرح شد.
آیا ترامپ می‌تواند تصمیم کنگره را نادیده بگیرد؟
رئیس‌جمهور نمی‌تواند تمام اختیارات قانونی کنگره را نادیده بگیرد؛ اما در عمل، اختلاف میان دو قوه می‌تواند به یک کشمکش طولانی تبدیل شود.
برای مثال، اگر کنگره قانونی برای محدود کردن بودجه یک عملیات نظامی تصویب کند، ترامپ می‌تواند آن را وتو کند. در این شرایط، قانون‌گذاران برای عبور از وتو به رأی دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارند.
از سوی دیگر، اگر کنگره درباره اختیارات رئیس‌جمهور در یک عملیات نظامی با کاخ سفید اختلاف داشته باشد، ممکن است موضوع به یک مناقشه حقوقی و حتی قضایی تبدیل شود.
به همین دلیل، کنترل هر دو مجلس توسط دموکرات‌ها فشار سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش می‌دهد، اما به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که عملیات نظامی متوقف شود.
آیا رأی‌دهندگان آمریکایی می‌توانند سرنوشت جنگ را تغییر دهند؟
نتایج انتخابات ۲۰۲۶ نشان داد که جنگ ایران فقط یک مسئله سیاست خارجی باقی نمانده و به موضوعی تأثیرگذار در سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، هزینه‌های نظامی و نگرانی درباره طولانی شدن درگیری، می‌توانند بر ارزیابی رأی‌دهندگان از عملکرد دولت تأثیر بگذارند.
اما میان نارضایتی مردم و تغییر سیاست نظامی فاصله وجود دارد. رأی‌دهندگان می‌توانند ترکیب کنگره را تغییر دهند، نمایندگان مخالف جنگ را وارد ساختار قدرت کنند و هزینه سیاسی ادامه عملیات را برای دولت افزایش دهند؛ با این حال، تصمیم نهایی به مجموعه‌ای از اختیارات قانونی، مذاکرات سیاسی و تحولات میدانی وابسته است.
در نهایت، انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ قدرت سیاسی ترامپ را در کنگره محدود کرده است، اما پایان جنگ با ایران به یک نتیجه انتخاباتی وابسته نیست. پرسش اصلی اکنون این است که آیا اکثریت جدید کنگره می‌تواند فشار سیاسی خود را به تصمیمی الزام‌آور تبدیل کند یا اختلاف میان کاخ سفید و قانون‌گذاران به فصل تازه‌ای از کشمکش سیاسی در واشنگتن منجر خواهد شد.
