در پی تشدید تنشها در دریای سرخ، توجهها دوباره به بابالمندب جلب شده است؛ گذرگاهی راهبردی که هر تهدید علیه آن میتواند مسیر تجارت جهانی و بازار انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
حوثیها بابالمندب را چرا مهم میدانند؟
بابالمندب یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان است که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند. کشتیهایی که از مسیر کانال سوئز میان آسیا و اروپا رفتوآمد میکنند، برای عبور از این مسیر باید از محدوده بابالمندب عبور کنند.
به همین دلیل، هرگونه ناامنی در این منطقه میتواند هزینه حملونقل دریایی را افزایش دهد و شرکتهای کشتیرانی را به تغییر مسیر وادار کند.
در ماههای اخیر نیز تحولات مربوط به یمن و حملات حوثیها بار دیگر این گذرگاه را در مرکز توجه قرار داده است.
تهدید تازه علیه کشتیها چیست؟
گزارشهای منتشرشده درباره فعالیت حوثیها در دریای سرخ نشان میدهد که این گروه همچنان توانایی تهدید کشتیهای تجاری و نظامی در منطقه را دارد. در همین حال، مقامهای آمریکایی و منطقهای درباره احتمال گسترش ناامنی در مسیرهای دریایی هشدار دادهاند.
در یکی از تازهترین تحولات، رسانههای عربی و بینالمللی از افزایش توجه نظامی به منطقه بابالمندب و دریای سرخ خبر دادهاند؛ موضوعی که با توجه به سابقه حملات حوثیها علیه کشتیها، نگرانی درباره امنیت تجارت دریایی را افزایش داده است.
آیا حوثیها واقعاً کنترل بابالمندب را در اختیار دارند؟
خیر. استفاده از عبارت «کنترل بابالمندب» میتواند گمراهکننده باشد.
حوثیها بر بخشهایی از سواحل غربی یمن تسلط دارند و حضورشان در نزدیکی این گذرگاه به آنها امکان میدهد از موشکها، پهپادها و قایقهای تهاجمی برای تهدید اهداف دریایی استفاده کنند؛ اما این به معنای کنترل کامل مسیر کشتیرانی یا مالکیت بر آبراه بینالمللی نیست.
بابالمندب همچنان یک مسیر بینالمللی است و کشتیهای تجاری کشورهای مختلف از آن استفاده میکنند.
چرا جهان از بسته شدن بابالمندب میترسد؟
اهمیت بابالمندب فقط به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود. این تنگه در مسیر یکی از مهمترین خطوط تجاری جهان قرار دارد.
هرگاه امنیت این مسیر به خطر بیفتد، شرکتهای کشتیرانی ممکن است به جای عبور از دریای سرخ، کشتیهای خود را از مسیر طولانیتر اطراف دماغه امید نیک در جنوب آفریقا عبور دهند.
این تغییر مسیر میتواند روزها به زمان سفر اضافه کند و هزینه سوخت، بیمه و حمل کالا را بالا ببرد. در نهایت نیز افزایش هزینه حملونقل میتواند روی قیمت برخی کالاها در بازارهای جهانی اثر بگذارد.
سابقه حملات حوثیها
از زمان آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، حوثیها بارها اعلام کردند که برای حمایت از فلسطینیها به کشتیهای مرتبط با اسرائیل یا کشتیهایی که از نظر آنها با اسرائیل ارتباط دارند، حمله خواهند کرد.
این حملات باعث شد بسیاری از شرکتهای بزرگ کشتیرانی مسیر دریای سرخ را کنار بگذارند و به مسیر اطراف آفریقا بروند.
ایالات متحده و متحدانش نیز برای حفاظت از کشتیرانی بینالمللی در منطقه عملیات نظامی انجام دادند و مواضع حوثیها را هدف قرار دادند.
آیا خطر برای بازار انرژی هم وجود دارد؟
بله. دریای سرخ و بابالمندب فقط مسیر انتقال کالا نیستند؛ این منطقه در شبکه انتقال انرژی میان خاورمیانه، اروپا و آسیا نیز اهمیت دارد.
هرگونه اختلال طولانیمدت میتواند بر هزینه حمل نفت و فرآوردههای نفتی اثر بگذارد. به همین دلیل، بازارهای جهانی معمولاً به تحولات امنیتی در این منطقه واکنش نشان میدهند.
با این حال، نباید هر افزایش تنش را به معنای توقف فوری صادرات نفت یا بسته شدن تنگه دانست. چنین سناریویی به شدت درگیری، نوع حملات و واکنش کشورهای منطقه بستگی دارد.
حوثیها بابالمندب را میتوانند ببندند؟
توانایی ایجاد اختلال با توانایی بستن کامل یک آبراه متفاوت است.
حوثیها میتوانند با استفاده از موشک، پهپاد و حملات دریایی، عبور برخی کشتیها را پرخطر کنند؛ اما بستن کامل بابالمندب به معنای متوقف کردن تمام تردد دریایی، اقدامی بسیار بزرگتر است و میتواند واکنش شدید نظامی قدرتهای منطقهای و جهانی را به دنبال داشته باشد.
به همین دلیل، نگرانی اصلی در شرایط فعلی بیشتر متوجه اختلال در کشتیرانی است تا بسته شدن کامل این گذرگاه.
در نهایت، اهمیت ماجرای حوثیها بابالمندب را دوباره به یکی از موضوعات اصلی امنیت دریایی تبدیل کرده است؛ زیرا حتی بدون بسته شدن رسمی این تنگه، افزایش خطر حمله میتواند تجارت جهانی را مجبور به انتخاب مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتر کند.
