در حالی که بیشتر کشورهای جهان دست‌کم یک فرودگاه دارند، کشورها فرودگاه ندارند؛ اما دلیل این وضعیت فقط کوچک بودن آنها نیست.
چرا کشورها فرودگاه ندارند؟
وقتی صحبت از کشورهایی می‌شود که فرودگاه ندارند، معمولاً منظور کشورهایی است که هیچ فرودگاه معمولی برای هواپیماهای بال ثابت و پروازهای تجاری در قلمرو خود ندارند. بر اساس فهرست‌های به‌روز، پنج کشور مستقل در این وضعیت قرار می‌گیرند: آندورا، لیختن‌اشتاین، موناکو، سن‌مارینو و واتیکان.
نکته جالب این است که هر پنج کشور در اروپا قرار دارند و تقریباً تمام آنها در نزدیکی فرودگاه‌های بزرگ کشورهای همسایه هستند. بنابراین نداشتن فرودگاه به معنای منزوی بودن یا دشوار بودن سفر به آنها نیست؛ مسافران معمولاً در یک کشور همسایه فرود می‌آیند و ادامه مسیر را با خودرو، قطار یا اتوبوس طی می‌کنند.
آندورا نمونه‌ای روشن از تأثیر جغرافیاست. این کشور در میان کوه‌های پیرنه و بین فرانسه و اسپانیا قرار دارد و ساخت یک باند مناسب برای هواپیماهای مسافربری در چنین زمین کوهستانی بسیار دشوار است. آندورا چند محل فرود بالگرد دارد و فرودگاه آندورا–لا سو دو اورخل نیز در اسپانیا و نزدیک مرز قرار گرفته است، اما این فرودگاه داخل خاک آندورا نیست.
کشورهایی که بدون فرودگاه زندگی می‌کنند
لیختن‌اشتاین، یکی از کوچک‌ترین کشورهای اروپا، میان سوئیس و اتریش قرار گرفته و حتی از نظر جغرافیایی کشوری «دوبار محصور در خشکی» محسوب می‌شود. این کشور فرودگاه ندارد، اما یک فرودگاه بالگرد در بالزرز دارد. مسافران بین‌المللی معمولاً از فرودگاه زوریخ استفاده کرده و سپس با قطار و اتوبوس وارد لیختن‌اشتاین می‌شوند.
موناکو وضعیت متفاوتی دارد. این کشور کوچک در ساحل مدیترانه قرار گرفته و به دلیل تراکم شهری بسیار بالا، فضای لازم برای ساخت باند فرود هواپیما را ندارد. در عوض، بالگردها از فرودگاه بالگرد موناکو استفاده می‌کنند و فرودگاه نیس در فرانسه مهم‌ترین مسیر هوایی برای مسافرانی است که قصد رفتن به این کشور را دارند.
سن‌مارینو نیز به فرودگاه‌های ایتالیا وابسته است. نزدیک‌ترین گزینه مهم برای بسیاری از مسافران، فرودگاه ریمینی است. البته در سن‌مارینو یک فرودگاه کوچک با باند چمنی در توراتچیا وجود دارد؛ بنابراین عبارت «بدون هیچ تأسیسات هوایی» درباره این کشور دقیق نیست. آنچه سن‌مارینو فاقد آن است، فرودگاه تجاری معمول برای پروازهای مسافری است.
در مورد واتیکان، مسئله حتی ساده‌تر است. این کشور تنها حدود ۰٫۴۴ کیلومتر مربع وسعت دارد و درون شهر رم قرار گرفته است. به همین دلیل ساخت یک فرودگاه در داخل آن عملاً امکان‌پذیر نیست. واتیکان یک محل فرود بالگرد دارد که بیشتر برای مقامات واتیکان و سران کشورهایی که به این کشور سفر می‌کنند استفاده می‌شود. مسافران عادی نیز از فرودگاه‌های رم استفاده می‌کنند.
آیا واقعاً فقط پنج کشور هستند؟
اینجا یک نکته مهم درباره برخی مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد. گاهی فهرست‌هایی با عنوان «شش کشور بدون فرودگاه» منتشر می‌شوند و فلسطین را نیز در این فهرست قرار می‌دهند. علت این اختلاف، تفاوت در تعریف «فرودگاه» و همچنین وضعیت فرودگاه‌های فلسطین است.
برخی منابع اشاره می‌کنند که فلسطین چند فرودگاه در قلمرو خود داشته، اما این فرودگاه‌ها از سال‌ها قبل عملیاتی نیستند. بنابراین اگر معیار، «کشوری بدون فرودگاه فعال» باشد، ممکن است نام فلسطین نیز مطرح شود؛ اما در فهرست رایج کشورهای مستقل فاقد فرودگاه، پنج کشور اروپایی یعنی آندورا، لیختن‌اشتاین، موناکو، سن‌مارینو و واتیکان قرار دارند.
در واقع، این کشورها نشان می‌دهند که داشتن فرودگاه لزوماً شرط اتصال یک کشور به جهان نیست. نزدیکی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل کشورهای بزرگ‌تر باعث شده آنها بدون داشتن یک باند فرود مستقل نیز بتوانند گردشگران، سرمایه‌گذاران و مسافران بین‌المللی را جذب کنند.
به همین دلیل، پاسخ این سؤال که کشورها فرودگاه ندارند چرا، فقط به اندازه کشورها محدود نمی‌شود؛ ترکیبی از جغرافیا، تراکم شهری، هزینه ساخت زیرساخت و نزدیکی به فرودگاه‌های کشورهای همسایه، این وضعیت غیرمعمول را رقم زده است.
