تعطیلی کافه‌های تهران فقط یک خبر صنفی نیست؛ نام چند کافه شناخته‌شده و دلایل متفاوت پلمب آن‌ها، پرسش‌های تازه‌ای درباره زندگی اجتماعی در پایتخت ایجاد کرده است.
تعطیلی کافه‌های تهران از سنایی تا ایرانشهر
در تابستان ۱۴۰۵، خبر پلمب چند کافه و کافه‌رستوران در خیابان‌های سنایی و ایرانشهر تهران به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز فضای رسانه‌ای ایران تبدیل شد. این اتفاق زمانی اهمیت بیشتری پیدا کرد که نام مجموعه‌هایی شناخته‌شده در میان واحدهای تعطیل‌شده قرار گرفت و کاربران شبکه‌های اجتماعی درباره دلایل برخورد با آن‌ها پرسش کردند.
بر اساس گزارش خبرگزاری هرانا در ۲۹ تیر ۱۴۰۵، جو کافه، کافه ۱۴۰۱، سام‌کافه، دو بار، کافه مان، نووک و تئوری از جمله مجموعه‌هایی بودند که فعالیتشان متوقف شد. این گزارش در زمان انتشار تأکید می‌کرد که مقام‌های مسئول هنوز توضیح رسمی و جامعی درباره علت پلمب هر واحد ارائه نکرده‌اند. منبع: هرانا
اهمیت این فهرست تنها به شهرت نام‌ها محدود نمی‌شود. کافه‌ها در بخش‌هایی از تهران، علاوه بر فعالیت اقتصادی، محل قرارهای دوستانه، کار با رایانه، گفت‌وگو و دیدارهای روزمره‌اند. بنابراین تعطیلی آن‌ها می‌تواند هم‌زمان بر صاحبان کسب‌وکار، کارکنان و مشتریانی تأثیر بگذارد که بخشی از زندگی روزانه خود را در این فضاها می‌گذرانند.
چرا کافه‌های تهران پلمب شدند؟
درباره دلایل تعطیلی کافه‌ها، روایت‌های منتشرشده یکسان نیست. در گزارش‌های رسانه‌ای، موضوعاتی مانند رعایت حجاب اجباری، نحوه فعالیت کارکنان، استفاده از فضای پیاده‌رو و عرضه برخی خدمات مطرح شده‌اند. با این حال، نمی‌توان یک علت واحد را به همه کافه‌های تعطیل‌شده نسبت داد.
یورونیوز فارسی در گزارشی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ نوشت که در میان دلایل مطرح‌شده برای برخورد با واحدهای صنفی، مواردی مانند قرار دادن صندلی در پیاده‌رو، عرضه ساندویچ و مسئله حجاب نیز ذکر شده بود. این گزارش همچنین به نبود توضیح رسمی جامع درباره تمام موارد اشاره کرد. منبع: یورونیوز فارسی
در مقابل، مقام‌های انتظامی در توضیحات بعدی درباره محدوده سنایی و ایرانشهر، بر شلوغی خیابان‌ها، سد معبر و آنچه «دور دور پیاده» و بساط‌گستری توصیف کردند، تأکید داشتند. این توضیحات نشان می‌دهد که روایت رسمی بر مدیریت فضای عمومی و فعالیت صنفی متمرکز بوده است؛ در حالی که برخی گزارش‌های دیگر، نقش محدودیت‌های اجتماعی را برجسته کرده‌اند.
برای درک دقیق ماجرا، باید میان علت اعلام‌شده از سوی مقام‌ها، روایت صاحبان کسب‌وکار و برداشت رسانه‌ها تفاوت گذاشت. بدون دسترسی به جزئیات پرونده هر واحد، نسبت دادن یک دلیل قطعی به تمام موارد، از دقت گزارش می‌کاهد.
آیا کافه‌های تعطیل‌شده دوباره باز شدند؟
پلمب همیشه به معنای تعطیلی دائمی نیست. ایران‌وایر در ۴ مرداد ۱۴۰۵ گزارش داد که کافه‌های پلمب‌شده خیابان سنایی پس از ارائه تعهدنامه‌هایی درباره رعایت حجاب کارکنان و جلوگیری از تجمع مشتریان در پیاده‌رو و خیابان، فعالیت خود را از سر گرفتند. منبع: ایران‌وایر
این تحول پرسش مهمی را مطرح می‌کند: اگر یک کافه پس از تعهد دوباره فعالیت کند، آیا مشکل اصلی حل شده یا کسب‌وکار صرفاً با شرایط جدیدی برای ادامه فعالیت روبه‌رو شده است؟ پاسخ به وضعیت هر واحد، نوع تعهدات و تکرار یا عدم تکرار برخوردها بستگی دارد.
از سوی دیگر، صاحبان کافه‌ها با هزینه اجاره، دستمزد کارکنان، خرید مواد اولیه و نوسان تقاضا روبه‌رو هستند. توقف فعالیت، حتی اگر کوتاه‌مدت باشد، می‌تواند درآمد روزانه را مختل کند. با این حال، بدون آمار معتبر نمی‌توان میزان خسارت مالی این موج از پلمب‌ها را به‌صورت دقیق اعلام کرد.
فراتر از یک فنجان قهوه
ماجرای تعطیلی کافه‌های تهران را نمی‌توان تنها با یک تصویر ساده توضیح داد. از یک طرف، مدیریت پیاده‌روها و رعایت مقررات صنفی مطرح است؛ از طرف دیگر، گزارش‌های مختلف درباره حجاب و محدودیت‌های اجتماعی نشان می‌دهند که مسئله در برخی موارد ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.
آنچه این پرونده را مهم می‌کند، برخورد چند موضوع در یک فضای کوچک شهری است: کسب‌وکار، حق استفاده از فضای عمومی، مقررات اجتماعی و نیاز شهروندان به مکان‌هایی برای دیدار و گفت‌وگو.
در نهایت، پرسش اصلی فقط این نیست که کدام کافه پلمب شد؛ بلکه این است که چه قواعدی بر فعالیت این فضاها حاکم است، چگونه اجرا می‌شود و شهروندان و صاحبان کسب‌وکار تا چه اندازه می‌توانند از دلایل تصمیم‌ها و شرایط بازگشایی مطلع شوند.
