سفر عراقچی بغداد را به کانون تحرکات دیپلماتیک ایران تبدیل کرد؛ از رایزنی با مصر و ترکیه تا اعلام موضع تهران درباره تنگه هرمز و مذاکره با آمریکا.
سفر عراقچی بغداد را به مرکز دیپلماسی منطقه تبدیل کرد
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز شنبه ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ برای شرکت در پنجاه‌ودومین نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی به بغداد رفت؛ نشستی که در روزهای ۱۷ و ۱۸ اکتبر با حضور نمایندگان کشورهای عضو برگزار شد.
این سفر در شرایطی انجام شد که تنش‌های منطقه‌ای، وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز و اختلاف تهران و واشنگتن بر سر مسیر مذاکرات، به موضوعاتی مهم در معادلات خاورمیانه تبدیل شده‌اند. حضور عراقچی در بغداد فرصتی برای گفت‌وگو با همتایان منطقه‌ای و تشریح مواضع ایران در برابر تحولات جاری فراهم کرد.
نشست بغداد تنها به روابط دوجانبه محدود نبود. موضوع فلسطین، تحولات منطقه، همکاری اقتصادی، امنیت غذایی و آب نیز در دستور کار وزیران امور خارجه کشورهای عضو قرار داشت. عراق در این نشست ریاست دوره‌ای شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی را از ترکیه تحویل گرفت.
در چنین فضایی، اهمیت سفر عراقچی را باید در مجموعه رایزنی‌های سیاسی او بررسی کرد؛ به‌ویژه دیدارهایی که با وزیران امور خارجه ترکیه و مصر انجام شد و موضوع تنگه هرمز و مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا را نیز در بر گرفت.
عراقچی درباره تنگه هرمز چه پیامی فرستاد؟
یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان عراقچی در نشست بغداد، وضعیت تنگه هرمز و تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگشت کشتیرانی به شرایط عادی بود. او اعلام کرد که ایران طرحی هفت‌روزه را از طریق قطر به آمریکا ارائه کرده و اکنون تصمیم‌گیری درباره آن به واشنگتن بستگی دارد.
این اظهارات نشان می‌دهد که تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای اصلی مذاکرات و فشارهای سیاسی میان دو کشور است. این آبراه از مسیرهای مهم انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و هرگونه اختلال در کشتیرانی آن می‌تواند بر بازار نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی و امنیت انرژی تأثیر بگذارد.
عراقچی در سخنان خود مسئولیت وضعیت موجود را متوجه حملات آمریکا و اسرائیل به ایران دانست. این موضع، روایت رسمی تهران از بحران را بازتاب می‌دهد؛ اما برای ارزیابی مستقل مسئولیت طرف‌ها و جزئیات تحولات نظامی، باید شواهد و گزارش‌های هر دو سوی مناقشه بررسی شوند.
در عین حال، اعلام وجود یک طرح هفت‌روزه به معنای توافق قطعی یا تضمین بازگشایی تنگه هرمز نیست. نتیجه چنین پیشنهادی به محتوای دقیق آن، واکنش طرف آمریکایی و امکان دستیابی به تفاهمی قابل اجرا بستگی دارد.
دیدار عراقچی با وزیر خارجه مصر چه اهمیتی داشت؟
عراقچی در حاشیه نشست بغداد با بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، دیدار کرد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دو طرف درباره روابط دوجانبه، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و آخرین وضعیت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا گفت‌وگو کردند.
مصر در سال‌های اخیر یکی از بازیگران مهم دیپلماسی منطقه‌ای بوده است و ارتباط آن با تهران می‌تواند در کاهش تنش‌ها و انتقال دیدگاه‌های طرف‌های مختلف اهمیت داشته باشد. با این حال، نقش هر کشور در میانجی‌گری باید بر اساس اقدامات و توافق‌های اعلام‌شده ارزیابی شود، نه صرفاً بر مبنای برگزاری دیدارهای دیپلماتیک.
طبق گزارش‌ها، عراقچی در این دیدار مواضع ایران درباره تنگه هرمز و اختلافات با آمریکا را تشریح کرد و آمادگی تهران را برای کمک به توقف درگیری‌های میان عربستان سعودی و یمن نیز مطرح ساخت.
این بخش از رایزنی‌ها نشان می‌دهد که گفت‌وگوهای تهران و قاهره تنها به روابط دوجانبه محدود نیست و تحولات گسترده‌تر منطقه را نیز در بر می‌گیرد. با این حال، جزئیات کامل مذاکرات و نتیجه مشخص آن‌ها به‌طور عمومی اعلام نشده است.
دیدار عراقچی و فیدان چه پیامی داشت؟
عراقچی همچنین در بغداد با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، دیدار کرد. این ملاقات در حاشیه نشست سازمان همکاری اسلامی انجام شد و بخشی از رایزنی‌های ترکیه با مقام‌های کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس بود.
ایران و ترکیه، با وجود اختلاف‌نظر در برخی پرونده‌های منطقه‌ای، در موضوعاتی مانند امنیت مرزها، تجارت و جلوگیری از گسترش بی‌ثباتی در خاورمیانه منافع مشترکی دارند. به همین دلیل، ارتباط مستقیم وزیران امور خارجه دو کشور می‌تواند فرصتی برای تبادل دیدگاه‌ها درباره بحران‌های جاری باشد.
با این حال، جزئیات محورهای گفت‌وگوی عراقچی و فیدان به‌طور کامل منتشر نشده است. بنابراین، نمی‌توان بدون شواهد بیشتر ادعا کرد که این دیدار به توافقی تازه درباره تنگه هرمز یا مذاکرات ایران و آمریکا منجر شده است.
اهمیت این ملاقات در درجه نخست به تداوم ارتباط دیپلماتیک میان دو کشور بازمی‌گردد. نتیجه عملی آن تنها زمانی روشن خواهد شد که بیانیه‌های رسمی، تصمیم‌های مشترک یا اقدامات مشخص بعدی منتشر شوند.
آیا سفر بغداد می‌تواند مسیر مذاکرات ایران و آمریکا را تغییر دهد؟
سفر عراقچی در زمانی انجام شد که تهران و واشنگتن همچنان بر سر موضوعات مهمی اختلاف دارند. اعلام طرح هفت‌روزه درباره تنگه هرمز، در کنار رایزنی با مصر و ترکیه، نشان می‌دهد که ایران در تلاش است مواضع خود را از مسیرهای دیپلماتیک نیز پیگیری کند.
با این حال، وجود کانال‌های گفت‌وگو لزوماً به معنای نزدیک شدن دو طرف به توافق نیست. اختلاف درباره شروط مذاکرات، تضمین‌های مورد انتظار و وضعیت امنیتی منطقه می‌تواند روند دستیابی به تفاهم را پیچیده کند.
نقش میانجی‌ها نیز به میزان پذیرش پیشنهادها از سوی طرف‌های اصلی بستگی دارد. حتی اگر کشورهای منطقه از کاهش تنش حمایت کنند، اجرای هر توافق احتمالی به تصمیم‌های تهران و واشنگتن و پایبندی آن‌ها به تعهدات وابسته خواهد بود.
از این رو، برای سنجش نتیجه سفر عراقچی باید به تحولات پس از نشست بغداد توجه کرد: آیا پیشنهاد ایران پاسخی رسمی دریافت می‌کند؟ آیا رایزنی‌ها ادامه می‌یابد؟ و آیا تغییر ملموسی در وضعیت کشتیرانی تنگه هرمز رخ می‌دهد؟
